صرفه‌جويي در مصرف انرژي خانگي <?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

يكي از منابع مهم آلاينده هوا ، مصرف انرژي در بخش‌هاي مختلف مي‌باشد. اين در حالي است كه مصرف انرژي در ايران 5/6 برابر استاندارد جهاني است.

از آنجايي كه بالاترين مصرف انرژي مربوط به بخش خانگي و تجاري است ، مصرف بهينه انرژي در اين بخش تأثير به سزايي در كاهش آلودگي هوا و محيط زيست دارد. اين امر نيازمند تغيير در روشها و الگوهاي مصرفي ما در منازل و محل كار است.

 

الف) برق

همه ما در منازل خود از برق استفاده مي‌كنيم. از سوزاندن نفت و گاز در نيروگاهها، برق توليد مي‌شود. پس براي توليد برق بيشتر نياز به سوزاندن نفت و گاز بيشتري است كه سبب آلودگي هوا مي‌شود. بنابراين با استفاده از روشهاي زير ضمن صرفه‌جويي در مصرف انرژي مي‌توانيم از مقدار آلودگي هوا بكاهيم .

بهره‌مندي از روشنايي روز با كنار زدن پرده‌ها و استفاده از رنگ روشن در نقاشي ساختمان به جاي روشن كردن لامپ در طول روز.

گردگيري لامپ‌ها براي صرفه‌جويي در مصرف انرژي، زيرا لامپ‌هاي خاك‌آلوده نسبت به لامپ‌هاي تميز، روشنايي كمتري داشته و انرژي بيشتري هدر مي‌دهند.

خاموش كردن لامپ‌ها هنگامي كه از روشنايي آنها استفاده نمي‌كنيم.

جايگزين كردن لامپ‌هاي معمولي با لامپ‌هاي كم مصرف زيرا عمر اين لامپ‌ها ده برابر عمر لامپ‌هاي معمولي بوده و يك چهارم آنها برق مصرف مي‌كنند.

 

ب) انرژي گرمايي

تقريباً نيمي از انرژي كه در خانه مصرف مي‌كنيم براي گرم كردن فضاست. اگر هريك از ما دماي خانه را حدود 3 درجه كم كنيم، روزانه در مصرف مقدار زيادي سوخت اعم از نفت و گاز صرفه‌جويي كرده‌ايم.

زمستان‌ها با كم كردن درجه حرارت خانه خود درحد 18 درجه سانتيگراد و پوشيدن لباس گرم در مصرف انرژي صرفه‌جويي كنيم.

 

اقدامهاي عملي

راههاي فرار گرما، همچون اطراف چارچوب پنجره، دريچه كولر، دودكش و زير درها را در منازلمان ببنديم.

با بستن پنجره و كشيدن پرده‌ها در هواي سرد از هدر رفتن گرما جلوگيري كنيم.

 

ج) آب گرم

امروزه دسترسي به آب گرم به قدري آسان است كه ما بدون لحظه‌اي فكر كردن آب گرم را باز گذاشته و هدر مي‌دهيم ولي از ياد نبريم كه براي گرم كردن آب، انرژي زيادي مصرف مي‌شود. استفاده بهينه از آب گرم سبب صرفه‌جويي همزمان در مصرف دو ذخيره گرانبهاي زمين يعني آب و انرژي مي‌شود.

 

توصيه‌هاي لازم در اين زمينه عبارتند از:

تنظيم دماي آب گرم در حد مناسب و اطمينان از عدم نشت شيرهاي آب گرم.

استفاده از آب سرد براي آب‌كشي ظروف و لباس‌ها جهت صرفه‌جويي در مصرف انرژي كه صرف گرم كردن آب مي‌شود.

 

د) سرماي يخچال

در طول يك روز شما چند بار در يخچال را باز مي‌كنيد؟

باز كردن در يخچال باعث خروج هواي سرد و ورود هواي گرم به آن مي‌شود. با گرم شدن داخل يخچال، بايد برق بيشتري صرف خنك كردن آن شود. بنابراين :

در يخچال را درمواقع ضروري باز كرده و فوراً ببنديم .

با تميز كردن لوله‌هاي مارپيچ پشت يخچال به بهتر كار كردن آن كمك كنيم.

با بررسي نوار در يخچال‌ و اطمينان از سلامت آن از هدر رفتن سرماي درون يخچال جلوگيري كنيم.

درمواقعي كه يخچال پر نيست آن را با روزنامه پر كنيم. زيرا مواد درون يخچال هواي سرد را در خود نگه مي‌دارند بنابراين يخچال پر، نياز به برق كمتري براي سرد ماندن دارد.

 

هـ) هنگام پخت غذا

آب در ظرف دردار سريعتر به جوش مي‌آيد و در نتيجه انرژي كمتري براي جوش آمدن مصرف مي‌شود پس به هنگام جوشاندن آب يا پختن غذا حتماً درظرف را ببنديم.

ظروف شيشه‌اي و سراميكي حرارت را بيشتر از ظروف ديگر در خود نگه مي‌دارد. پس با استفاده از اين ظروف ، از هدر رفتن گرماي بيش از حد جلوگيري كنيم.

با تنظيم فاصله كف ظرف با سطح شعله از هدر رفتن انرژي گرمايي جلوگيري كنيم.

از ظروف متناسب با حجم غذا و كتري‌هاي كوچك براي تهيه چاي استفاده كنيم.

زمان پخت غذا را با استفاده از ديگهاي زودپز استاندارد كاهش دهيم.

 

هوا و اهميت آن

هوا مخلوطي است بي‌رنگ، بي‌بو كه از عناصر مختلفي تشكيل شده است. اكسيژن موجود در هوا منبع حيات است و بدون آن بيشتر موجودات زنده قادر به ادامه زندگي نيستند.

انسان بدون آب و غذا مي‌تواند چند روزي زندگي كند، اما بدون هوا بيش از چند دقيقه زنده نمي‌ماند.

 

آلودگي هوا

منظور از آلودگي هوا ورود عناصر و تركيبات تازه به هوا و يا تغيير در ميزان عناصر و تركيباتي است كه در ساختار طبيعي آن وجود دارد. مثلاً سرب كه در تركيب طبيعي هوا وجود ندارد ورود آن به هوا نوعي آلودگي است.

دي‌اكسيد كربن هم كه با مقداري مشخص در تركيب اتمسفر (جو يا اقيانوس هوا) وجود دارد، افزايش آن آلودگي هوا محسوب مي‌شود.

هوايي كه در شهرها تنفس مي‌كنيم معمولاً آلوده است و بعضي وقت‌ها بوي نامطبوعي نيز دارد.

هواي آلوده مي‌تواند باعث حساسيت و تحريك بيني و گلو شود و اگر مدتي طولاني در معرض آلودگي قرار داشته باشيم امكان بروز نارسايي‌هاي جدي و خطرناك وجود دارد.

كشيدن سيگار نيز مي‌تواند باعث آلودگي در خانه و محل كار شود. دانشمندان ثابت كرده‌اند كه دود سيگار نه تنها براي افراد سيگاري مضر است بلكه سلامتي افراد غيرسيگاري را كه در معرض آن قرار مي‌گيرند نيز تهديد مي‌كند.

 

منابع آلوده‌كننده هوا

وسايل نقليه موتوري با سوزاندن بنزين و گازوئيل سبب ورود مواد آلاينده به محيط شده و هوا را آلوده مي‌كنند.

صنايع از دو طريق باعث آلودگي هوا مي‌شوند: يكي با مصرف سوخت‌هاي فسيلي (نفت، گازوئيل و ) و ديگري با وارد كردن مواد مختلف به هوا با توجه به نوع توليد آنها مانند كارخانه‌هاي سيمان كه با انتشارات ذرات در جو سبب آلودگي هوا مي‌شوند.

واحدهاي مسكوني و منازل از طريق مصرف سوخت در آشپزخانه و يا به منظور تأمين گرما هوا را آلوده مي‌كنند.

واحدهاي تجاري و خدماتي نيز از طريق مصرف سوخت هوا را آلوده مي‌كنند.

 

اثرات آلودگي هوا

آلودگي هوا سبب نابودي گياهان و ايجاد خسارت‌هاي فراواني به محصولات كشاورزي شده و حيات جانداران را تهديد مي‌كند و اثرات زيانباري نيز روي مواد مختلف همچون مصالح ساختماني ، چرم ، كاغذ و غيره دارد.

به نظر كارشناسان ، در قرن اخير آلودگي هوا سبب تخريب بسياري از آثار تاريخي شده است.

انسان به هنگام تنفس همراه با دريافت اكسيژن از هوا، آلاينده‌هاي موجود آن را نيز وارد بدن خود مي‌كند.

بسياري از بيماريهاي تنفسي، حساسيتهاي پوستي و چشمي و خستگي ذهني و روحي در انسان به علت آلودگي هوا به وجود مي‌آيد.

 

آلودگي صوتي

آلودگي صوتي به نوعي با آلودگي هوا ارتباط دارد. زيرا صوت از طريق هوا پخش مي‌شود. برخي از عواملي كه سبب كاهش آلودگي صوتي مي‌شوند آلودگي هوا را نيز كاهش مي‌دهند مثل فضاي سبز و پوشش گياهي مناسب.

سر و صدا بهداشت رواني جامعه را مختل كرده و موجب نارسايي شنوايي و عوارض ديگر مي‌شود.

سر وصدا آثار مخربي روي قلب و عروق ، دستگاه گوارش و اعصاب و روان دارد. علاوه بر عوارض گفته شده ، فقدان سكوت و آرامش سبب اختلال در يادگيري كودكان مي‌شود.

كاهش وسايل نقليه موتوري بويژه موتورسيكلت‌ها استفاده از وسايل نقليه غيرموتوري مثل دوچرخه، افزايش سطح فضاي سبز، و بالا رفتن سطح آگاهي مردم و رعايت هنجارهاي اجتماعي سبب كاهش آلودگي صوتي مي‌شود.

 

اقدامات عملي

صرفه‌جويي در مصرف انواع مواد سوختي با انجام اقداماتي مانند: تنظيم دستگاه‌هاي سردكننده و گرم‌كننده ، تعمير و سرويس وسايل سوختي خانگي، استفاده صحيح از آب گرم، خاموش كردن چراغ‌هاي اضافي، استفاده صحيح از گاز و درزگيري پنجره‌ها اماكن‌پذير است. از سوي ديگر زياده‌روي در مصرف ، افزايش ميزان زباله‌ها و بي‌توجهي به نحوه جمع‌آوري و دفع آنها موجب آلودگي هوا مي‌شود كه كاهش اين موارد به كاهش آلودگي هوا مي‌انجامد.

استفاده از وسايل نقليه عمومي براي مسافت‌هاي طولاني و استفاده از دوچرخه يا پياده‌روي براي مسافت‌هاي كوتاه به پاكي هوا كمك مي‌كند.

كاشت درخت، احداث باغچه، مراقبت از درختان، پرورش گل و گياه در خانه ، مدرسه ، شهر و روستا به طراوت هوا كمك مي‌كند.

گازها و ذرات آلوده كننده هوا نه تنها مستقيماً سلامت انسان را تهديد مي‌كنند بلكه با به جا گذاشتن اثراتي ديگر از خود مانند اثر گلخانه‌اي، ايجاد شكاف در لايه ازن و ريزش باران‌هاي اسيدي به طور غيرمستقيم سلامت انسان را تهديد كرده و اثرات مخربي در محيط زيست به جا مي‌گذارند.

 

لايه ازن

در فاصله 50-20 كيلومتري از سطح زمين لايه‌اي كره زمين را در برگرفته است كه لايه ازن ناميده مي‌شود. اين لايه همانند يك سپر محافظ، مانع رسيدن اشعه‌هاي خطرناك نور خورشيد به زمين شده و ما را از گزند آن محفوظ مي‌دارد. اين اشعه‌ها در صورت رسيدن به زمين سبب ايجاد بيماري‌هاي چشم و پوست در انسان شده همچنين به محصولات كشاورزي و ماهي‌ها آسيب مي‌رسانند.

 

مواد مؤثر در ايجاد شكاف لايه ازن

برخي از موادي كه ما امروزه به استفاده از آنها عادت كرده‌ايم مي‌توانند باعث ايجاد شكاف در لايه ازن و رسيدن اشعه‌هاي خطرناك نور خورشيد به زمين شوند..

يخچال، دستگاه‌هاي خنك‌كننده و سرمازا مثل كولرهاي گازي، شانه‌هاي تخم‌مرغ و مواد اسفنجي، برخي از انواع اسپري‌ها مانند عطرها و خوشبو كننده‌ها و حالت‌دهنده‌هاي مو، حاوي موادي به نام كلروفلور و كربن‌ها هستند كه مي‌توانند سبب ايجاد شكاف در لايه ازن شود.

دانشمندان موفق شده‌اند تا مواد ديگري را كه زيان كمتري براي محيط زيست دارد جايگزين مواد مخرب لايه ازن يعني كلروفلوروكربنها سازند. در كشور ما نيز اين اقدام به طور همزمان صورت گرفته است و كارخانه‌هاي جديد ساخت يخچال به اين مواد دست يافته‌اند.

/ 1 نظر / 9 بازدید
محسن

سلام. مايلم تا با شما تبادل لينک داشته باشم.