ساعت ۱۱:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/٤/۱٧  کلمات کلیدی:

به نام خدا

ويژگي هاي طبيعي نواحي قطبي

 

مفاهيم:                                                                                                               

 

قطب شمال                                    Arctic

 

قطب جنوب                                  Antarctic

 

آب و هوا                                              Climate                                                   

خورشيد نيمه شب         Midnight-sun                                    

 

سيرك يخچال                         Glacier

 

كوه يخ                                                        Iceberg

 

زمين يخ زده                         permaferost        

 

جايگاه خرس             Oklavic           

 

جايگاه انسان                                  Inovic

 وسعت خشكي ها و دريا ها در دو ناحيه ي قطبي شمال و جنوب يكسان نيست. حدود نواحي قطبي به وسيله ي مدارهاي شما لگان ( ناحيه ي قطبي شمال) و جنوبگان ( ناحيه قطبي جنوب ) مشخص مي شود عرض جغرافيايي اين مدارها چند درجه است؟

در شكل1كتاب هر يك از مدارها به صورت يك دايره ديده مي شود . مركز هر يك از اين دايرها نقطه ي قطبي است

شما لگان( ناحيه قطب شمال ): پهنه ي است كه قسمت اعظم آن اقيانوس منجمد شمالي در بر گرفته است و تنها قسمتهاي از شمال اروپا ، آلاسكا ، سيبري ، كانادا و جزيره بزرگ گرينلند. در داخل اين ناحيه قرار دارد بيشتر از اين منطقه در ميان آبهاي سرد محصور است.

 

جنويگان( ناحيه ي قطب جنوب): به صورت يك قطعه خشكي تقريباً مدور در جنوبي ترين قسمت كره زمين قرار گرفته است به جزيره باريكي كه از اين سرزمين جدا شده و به سمت آمريكاي جنوبي كشيده شده است پالمر نام دارد.  در شبه جزيرة پالمرخليج هاي وجود دارد  كه به نام كاشفان آنها راس ودل نام گذاري شده اند.

 

موضوع : آشنايي بيشتر با ( قاره قطب جنوب )

قاره قطب جنوب يكي از دور افتاده ترين خشكي هاي زمين است كه حدود 200 ميليون سال قبل بخشي از قارة گندوانا بوده است ، مساحت آن نزديك به 14 ميليون كيلومتر مربع است و از دايرة 60 درجه عرض جنوبي آغاز مي شود و نقطه قطب جنوب در مركز آن قرار گرفته است قسمت اعظم اين سرزمين فلاتي مرتفع و متراكم است كه از برف و يخ پوشيده شده و سنگ عريان در برخي سواحل و يا در كوهستان هايي ديده مي شود كه از زير يخ خارج شده اند. در اين قاره سلسله جبال متعددي چه در حواشي قاره و چه در مركز قطب وجود دارد كه برخي از قله هاي اين كوهها مثل قله ي ماركهام تا 4580 متر ارتفاع دارد . اين قاره مرتفع ترين قارهاي زمين است. 95 درصد سطح آن از لايه هاي يخ به به قطر متوسط 2 كيلومتر پوشيده شده ، قطورترين لايه يخ در اين منطقه 8/4كيلومتر ضخامت دارد. با تراكم آهسته برف در طول ميليون ها سال ، كلاهك يخي امروزه قطب جنوب به ضخامت تقريباً 2 كيلومتر رسيده است. اين كلاهك يخي 98 درصد از جرم قطب جنوب را تشكيل مي دهد و حجم آن به 30 ميليون كيلومتر مكعب مي رسد

آب و هوا : فسيلهاي ريز دريايي وبقاياي گياهان اين قاره شواهدي بر اين امر هستند كه آب و هواي قطب جنوب در گذشته از اعتدال بيشتري برخوردار بوده است. در فاصلة 1600 كيلومتر از سواحل قطب جنوب يا آبهاي قطبي با آبهاي گرمتر شمالي برخورد مي كنندو اندكي از سختي آب و هواي قطبي جنوب كاسته مي شود. پوشش برفي سطح اين قاره حدود 80 تا 90 درصدتشعشعات دريافتي از خورشيد را به فضا بر مي گرداند. پديده انعكاس وزش بادهاي قوي رد قطب جنوب بر سرماي منطقه از زمين مي افزايند اين بادها بادهاي كاتاباتيك ( يا بادهاي فرود آينده )هست كه بر اثر حركت ، حركت هواي از  جو فوقاني از مدارات به سوي قطب جنوب مي آيد و به هنگام رسيدن به نواحي قطبي جنوب قسمت اعظم رطوبت خود را از دست داده و هوا ربه شدت سرد مي نمايد.

رطوبت بسيار كم موجود در اين حالت به صورت يخچال در آمده و يا به طور نسبتاً ملايمي به نواحي مركزي فلاتهاي قطب جنوب مي رسد پس مانندجريان هواي سردي كه پس از باز شدن در يخچال به خارج جريان مي يابد به سوي نواحي پست اطراف قطب جريان يافته و به تدريج بر سرعت آن

افزوده مي شود و در سواحل به حداكثر خود مي رسد. سرعت اين بادها گاه به 300 كيلومتردر ساعت مي رسد ميزان بارندگي سالانه 120 ميليمتر تخمين زده مي شود و در نواحي مرتفع مركزي قطب جنوب ميزان متوسط بارش 50 ميليمتر است.

حداقل درجه حرارت مطلق ثبت شده در روي كره زمين بر مدار 78درجه جنوبي و در ايستگاه وستوك در قاره ي قطب جنوب بوده است در 21 ژونية سال 1983 دماي هوا در اين ايستگاه به 89 درجه زير صفر مي رسد. و چون در چنين درجه برودتي هر مايع يخ مي بندد تحقيقاتي توسط دانشمندان قطب شناس در اين زمينه صورت گرفته است كه قطر يخ در زير اين ايستگاه به 3700 متر مي رسد. و چون در چنين درجه برودتي هر مايع يخ مي بندد تحقيقاتي توسط دانشمندان قطب شناس در اين زمينه صورت گرفته است.

سراسر منطقه قطب جنوب مانند قطب شمال داراي دو فصل است شش ماه شب از ابتداي آوريل تا آخر ستپامبر( از 13فروردين تا 8مهر) شش ماه روز (فقط فقط قطب) از ابتداي اكبر تا آخر مارس (از 9مهر تا 12فروردين)

در اين قاره ميكروب وجود ندارد، باكتري پيدا نمي شود و چيزي نمي پوسد زيرا سرما هر چيز را همان گونه كه هست نگه ميدارد. در سال 1942ميلادي افراد يك هيت اكتشافي غذايي باقي مانده از سال 1912 از افرادكاپيتان اسكات را با همان تازگي و طعم و مزه باقي مانده بود پيدا كردند و خوردند.

زندگي گياهي و جانوري

در مناطقي كه خاك و رطوبت كافي است خزه و جلبك وجود دارد در شبه جزيره قطب جنوب دو گونه گياه گلدار يافت مي شود  

زندگي گياهي در نواحي قطبي و اهميت آنها

در نواحي قطبي با توجه به شرايط طبيعي محيط ، اغلب نباتاتي مي رويد كه داراي عمر و قد كوتاهي هستند ولي در ايامي از سال كه روزها طولاني است و دماي هوا چند درجه اي بيش نيست افزايش مي يابد مخصوصاً در منطقة قطب شمال بوته هاي به ارتفاع 16 تا 30 سانتي متر امكان رويش پيدا مي كنند.

تنها گياهي كه در ناحيه قطبي جنوبي پيدا مي شود خزهاي كوچكي هستند كه بر روي سنگها و شنهايي كه در تابستان به تدريج از ميان يخ ها آشكار مي شود ،مي رويند. در قطب شمال ، سرزمين وسيع به نام توندرا وجود دارد با ذوب يخ ها در بهار شاهد رويش گياهاني مانندخزه، گلسنگ و بعضي گياهان گلدار كه به ندرت مي رويند ، هستيم

در قطب شمال ، سرزمين وسيع به نام توندرا وجود دارد با ذوب يخ ها در بهار شاهد رويش گياهاني هستيم

زندگي جانوري در قطب ها و اهميت آن

در هيچ يك از قطب هاي كره زمين حيات جانوري چندان پر رونق نيست ولي در زندگي در قطب شمال تنوع بيشتري ديده مي شود.

جانوران منطقه قطبي نقش ارزنده ايي در چرخه حيات اين مناطق دارند.

گوشت ، پوست ، پشم ، چربي ، استخوان و ديگر قسمتهاي بدن آنها هر يك به شكلي نيازهاي ساكنان را برآورده مي سازد. جانوران بزرگ مانند خوك آبي ، وال ها و خرس هاي قطبي ( كه جزء پستانداران خون گرم مي باشد ) وجود دارند و پوست ضعيفي مانند عايق  براي بدن آنها است كه دماي بدنشان را در حد ثابت در طول سال نگه مي دارد.

در حاشيه منطقه قطبي شمال حيوانات چون خرس ، روباه و انواع گوز در خشكي و انواع وال فك يا سيل ، شير دريايي ، اسب آبي و انواع ماهيان در دريا زندگي مي كنند.

در آبهاي اطراف قطب جنوب علاوه بر انواع پنگوئن و شير ماهي كه عمده ترين جانوران اين ناحيه محسوب مي شوند انواع وال ماهي مثل فين ، فك ، خرچنگ و كريل ( جانور پروتين دار ) يافت مي شوند، جانوراني كه در برف و يخ قطب شمال و جنوب زندگي مي كنند براي تغذية به دريا    وابسته اند.

اقيانوسها ي سرد به دليل وجود پلانگتون ها كه اولين حلقه زنجيرة غذايي هستند و آنها غذاي ميگوهابي به نام كريل مي باشد داراي ارزش زيادي هستند جانوران اين نواحي در كنار ساحل زندگي مي كنند. و جالب اينكه در بدن بسياري از گياهان و جانوران ساكن مناطق سرد نوعي ماده شيميايي ضد انجماد وجود دارد كه شبيه مايعي است كه به عنوان ضد يخ در اتومبيل استفاده مي شود.

برخي از انواع كرم ها و حشرات ريز را نيز در قطب جنوب مي توان يافت. مهمترين جانورانقطب جنوب را نيز در قطب جنوب را شير درياي و پنگوهن ها تشكيل مي دهد و در آبهاي اطراف ان انواع نهنگها و ماهي ها و نوعي جانور پروتئين دار به نام كريل وجود دارد پنج گونه پرنده دريايي كه قدرت پرواز ندارند در قطب جنوب زندگي و در طول زمستان زير يخ زندگي مي كنند تنها پستاندار قطب جنوب شير دريايي است كه وزن آن گاه تا 410 كيلو گرم مي رسد و در تمام طول زمستان زير يخ زندگي مي كند و داراي انواع مختلف است. خطرناك ترين حيوان قطب پلنگ دريابي است. امپراطور قطب پنگوئن نيز داراي وزني برابر با 36 كيلو گرم و قدي گاه تا 120 سانتيمتر است.

منابع ثروت قطب جنوب   

 1ـ وجود ذخاير عظيم اهن زغال سنگ و فلزاتي مانند مس، كرم، نيكل،سرب،طلا،نقره،منگنز، كبالت

2 ـتخمين ذخاير نفت تا 45ميليارد شبكه و ذخاير گاز تا 115 ميليارد مترمكعب

3 ـمنابع درياي مانند ماهي و كريل

منابع :

1- national Geographie magaxine  , april1987.washingt9n d.c

pp538 – 549 < aditionaimap .

   - Encyclopedia pfthe  woril . hamlyn  pub  loxdon (1973) . pp . – 236 . 240 2

آب و هواي  نواحي قطبي

ويژگهاي چون سرماي شديد. بارش كم و وزش بادهاي سرد دائمي آب و هواي نواحي قطبي را از ساير نواحي جهان متمايز مي سازد:

سرماي شديد و دائمي

مهمترين اب و هواي قطبي وجود سرماي شديد در تمام طول سال است. علت اصلي اين پديده آن است كه نواحي قطبي انرژي كمي را از خورشيد دريافت مي كنند. وجود پوشش برف و يخ در سطح زمين موجب بازتاب قسمت عمده ي انرژي تابشي و در نتيجه تشديد سرما مي شود.

فشار زياد و خشكي هوا

در نواحي قطبي، سرماي شديد باعث فشار زياد هوا وكاهش ميزان بخار آب موجود در جو ( آتمسفر) مي شود؛

در نتيجه، در اين نواحي ميزان بارندگي كم است.

آيا مي توانيد دليل كم بودن بخار آب را در اين نواحي ذكر كنيد؟

همان طور كه مي دانيد، هواي سرد، رطوبت كمتري را در خود نگه مي دارد.هواي سرد قطبي نيز به دليل سرماي هوا به سرعت متراكم مي شود و بارشهاي ناچيزي را به شكل برف ظاهر مي سازد

تداوم سرما موجب انباشت برف در طول هزاران سال شده و توده هاي از يخ و برف دائمي را در اين نواحي ايجاد كرده است.

 

بادهاي سرد و خنك قطبي

هواي نواحي قطبي سنگين و پر فشار است هواي پر فشار با حركت به سمت عرض هاي پايين موجب وزش بادهاي سرد و خشك مي شو.اين بادها كه به بادهاي قطبي موسوم اند، هواي سرد را به نواحي معتدل منتقل مي كنندتوده هاي هواي سرد به هنگام پيشروي به سوي عرض هاي پايين تر با هواي معتدل و مرطوب برخورد كرده و به علت سنگين بودن، ضمن لغزش به سمت پايين هواي مرطوب را وادار به صعود مي كنند هواي كه به سمت بالا مي رود سرد مي شود و پس از آنكه به درجه اشباع مي رسد متراكم مي شودو موجب ريزش هاي جوي به ويژه برف مي شود.

قطب ها در حال تغيير

گرم شدن قطب ها و ذوب يخ ها : دماي متوسط زمين طي صد سال گذشته نسبت به ده هزار سال قبل افزايش يافته است. اگر افزايش دما به همين ترتيب ادامه يابد ، شايد جهان در قرن بيست و يكم با مسايلي چون آب شدن يخ هاي قطبي بالا آمدن آب ، اقيانوس هاو به زير آب رفتن بخشي از خشكي ها روبرو شود.

آهنگ فصلي در نواحي قطبي

در ناحية قطب شمال روز اول تير ماه بسيار طولاني است و خورشيد 24 ساعته تمام بالاي افق باقي مي ماند. در اين حالت هر چه به طرف قطب شمال پيش برويم خورشيد روزهاي بيش تري در آسمان مي ماند و در نقطة قطب شمال ، خورشيد مدت 6 ماه در آسمان است و دور افق مي چرخد و غروب نمي كند.به همين دليل شبهاي قطبي به ويژه نواحي قطبي نزديك به نقطه قطبي ، شب كامل نيست بلكه به دليل اين كه خورشيد تنها كمي پايين تر از افق قرار دارد مقداري روشنايي در آسمان ديده مي شود. طولاني ترين روز در ناحيه ي قطب شمال و در مدار 66درجه و 33دقيقه ، روز اول تير است . در اين روز مردم ساكن اين نواحي خورشيد را در تمام 24 ساعته و حتي نيمه شب در بالاي افق مي بينند. اين پديده را خورشيد نيمه شب مي نامند. درست در همين زمان در

ناحيه ي قطبي جنوب ( و در مدار 66درجه و 333دقيقه ) يك شب 24 ساعته حاكم است و در اين  مدت خورشيد در آسمان ظاهر نمي شود. تغيير فصول در نواحي قطبي با تغييرات زياد طول روز و شب همراه است. هر چه از نقطه قطب با 6ماه روز يا 6ماه شب به سمت مدارهاي قطبي پيش مي رويم، از تعداد روزهاي 24ساعته يا شب هاي 24 ساعته كاسته مي شود. چنان كه در نقاط واقع بر مدارهاي قطبي 66درجه و 33دقيقهتنها يك روز يا يك شب 24ساعته در طول سال وجود دارد.         

شفق قطبي ـ كه به آن سپيده ي قطبي نيز مي گويند. يكي از باشكوه ترين پديده هاي طبيعي است كه به رنگ هاي سرخ ، زرد ، سبز ، آبي  و بنفش در آسمان نواحي قطبي ديده مي شود.سپيده جوي به صورت شعاع هاي نور ، پرده ها ي آويخته و مناظر  زيباي ديگر ديده مي شود.اين پديدهدرارتفاعين 50 تا 950 كيلومتري روي مي دهد.به عقيده ي پژوهشگران ، عامل ظهور يان پديده الكترون و پرتون هاي سريع السير صادر شده از خورشيدند كه تحت تاثير ميدان مغناطيسي زمين به جانب نواحي قطبي روانه مي شوند. اين ذرات كه داراي بار الكتريكي هستند. پس از برخورد با مولكولهاي جو تحريك ميشوند و از آنها نور ساطع مي گردد.

 

خورشيد و لكه هاي خورشيدي و شفق قطبي

خورشيد يك ستاره است ستاره اي كه در زمره ديگر ستارگان مي باشد و از فرايندتكامل آنها مستثني نيست. در حقيقت وقتي ستارگان با هم مقايسه شوند. خورشيد از حيث اندازه ستاره اي در حد متوسط است بر اين باور هستيم كه خورشيد 6 ميليون سال ديگر هم چنان به ما آسايش خواهد بخشيد خورشيد در هر ثانيه 600 ميليمن تن هيدروژن خود را از دست مي دهد.

 

 

منظور از فعاليتهاي خورشيد چيست ؟

فعاليتهاي خورشيد اصطلاحي است كه براي دوره اي بودن پديدهاي سطح خورشيد انتخاب شده است تعداد لكه ها و زبانه هاي سطح خورشيد در طول زمان ثابت نيست و در طول يك دوره افزايش و كاهش مي يابد اينها پديده هاي هستند كه فعاليتهاي سطح خورشيد  ناميده مي شود . مطالعات جدي روي اين فعاليها از زماني شروع شد كه هاينريش شوابه آلماني در 1843 نتيجه 17 سال مطالعه و ثبت لكه هاي خورشيد را منتشر كرد.هر لكه كه بر سطح خورشيد باز مي شود و شروع به فعاليت مي كند و هر شراره كه از سطح خورشيد فوران مي كند باعث مي شود تا سيلابي مهيب از ذرات باردار پر انرژي مانندالكترون و پروتون به طرف زمين خورشيد پرتاب شود . اين سيلاب را با نام بادهاي خورشيدي مي شناسند كه بيشتر از كمربند استواني خورشيد توليد مي شود. نتايج دقيق نشان مي دهد كه متوسط دوره فعاليتهاي خورشيد 2/11 سال است كه بين 5/7 تا6اسال در نوسان است .

ذرات باردار پر انرژي آثار متفاوتي بر مواد متفاوت دارند ، خصوصاً اگر به همراه خود اشعه ايكس و ساير تابشها را هم داشته باشند مطالعات نشان مي دهد كه اين بادها بر رشد گياهان تاثير مي گذارند. در سالهاي اوج فعاليت خورشيدي  رشد گياهان بيشتر مي شود كه اين از بررسي حلقه هاي سالانه درختان مشخص شده است . ضخامت حلقه هاي سالانه درختان در سالهاي اوج فعاليت خورشيدي بيشتر از ساير سالهاست برخورد اين ذرات باردار با لايه هاي بالاي جو هم باعث توليد يون در اين لايه مي شود كه در سالهاي اوج فعاليت اين مسئله به اوج مي رسد كه از تابش الكتريك كه از بالاي جومي آيد قابل تشخيص است پديده اي زيباي نور قطبي  نيز حاصل همين فعاليتهاي خورشيدي است جو خورشيد ميلياردها تن پلاسما به فضا مي فرستند. اين مواد فورانهاي جرمي ، تاج ( cme) ناميده مي شوند و با سرعتي بيشتر از 300 كيلومتر در ناحيه فضا مي پيمانند.و فقط در چند روز به زمين مي رسند.

1ـ هسته: انرژي در اين جا توليد مي شود. هيدروژن در 27 ميليون درجه  فارنهايت به هليوم تبديل مي شود هسته 2 در صد حجم خورشيد را اشغال كرده ، اما نيمي از جرم آن را تشكيل مي دهد. در اينجا درجه حرارت به اندازه كافي بالا است كه بتواند همجوشي يك عنصر با عنصر ديگر ميسر سازد.

2ـ زون مياني: در اطراف هسته مركزي منطقه اي وجود دارد كه از طريق تابش ، انرژي توليد شده در مركز خورشيد را از آن خارج و به منطقه بالاتر مي رساند و به عبارت ديگر انرژي كه ازهسته متصاعد مي شود به ارامي از يان منطقه عبور مي كند.

3 ـ زون همرفتي: منطقه همرفت خورشيد كه بالاي منطقه تابش قرار دارد لايه نا آرامتري است. ضخامت اين لايه حدود 000/150 كيلومترتزديك به يك چهارم شعاع  خورشيد است.

4 ـ فتوسفر: در اين زون باريك ( 300مايلي ) اتمسفر خورشيد از تيره به شفاف تغيير حالت مي دهد و نورهاي مرئي متصاعد مي شوند. متوسط حرارت ده هزار درجه فارنهايت است.

5 ـ لكه هاي خورشيدي( sun spots  ) لكه هاي خورشيدي به صورت لكهاي تاريك با حواشي نا منظم روي شيد سپهر درخشان ( سطح مرئي خورشيد ) ظاهر مي شود دليل تاريك رسيدن انها همان دماي پايين آنهاست.

6 ـ انرژي آزاد شده بر اثر انفجار هاي عظيم

در لكه هاي خورشيدي ، حرارت شراره ها گاهي تا 36 ميليون درجه فرا نهايت مي رسد و جرياني از ذراتن باردار به شكل بادهاي خورشيدي ايجاد مي كند .

7 ـ كرموسفر: اين بخشي ايجاد نوري مي كند كه در جريان كسوف ديده مي شود.

8 ـ تاج خورشيد: دماي اين اتمسفر خارجي رقيق خورشيد به بيش از 2 ميليون فرا درجه مي رسد و منبع نيرومندي از اشعه ايكس مي باشد.

9 ـ بادهاي خورشيدي :

اساساً از پروتن ها و الكترون ها تشكيل شده اندو با سرعت 200 تا 500 مايل بر ثانيه از كنار زمين عبور مي كند و شفق ها را ايجاد مي كند. جلوه هاي شفقي يكي از تماشا يي ترين پديده هاي جوي است ذرات بادهاي خورشيد ملكول هاي موجود در بالاي جو را بمب باران مي كند. اين ذرات ملكول ها و اتمها را در يون كره بر هم مي زند در اثر اين بهم خوردگي ملكول ها و اتمها تشعشي را ساطع مي كنند كه به صورت شفق ديده مي شود.

گسترده ي يخچال ها در سطح زمين

 يخچال ها در ده درصدساحت كره ي زمين پراكنده شده اند آن ها در مناطقي مانند نواحي قطبي و ارتفعات كوهستاني كه دما زير صفر درجه است و برف رد تمام سال باقي مي ماند تشكيل مي شوند. علاوه بر دما ، عوامل ديگري مانند شدت و جهت بادها، وضع تابش خورشيد و شيب محل در تشكيل يخچال موثرند. ذرات برف حفره هاي بسياري دارند كه از هوا پرند ذوب تدريجي لايه هاي روي برف و فرو رفتن آب حاصل انهادر لايه هاي زيرين و يخ زدن مجدد آن موجب تراكم بيش تر برف مي شود از سوي ديگر ، انباشته شدن برف ها بر روي هم  و فشار حاصل از وزن زياد ، آن ها را به يخ برف يا نوه تبديل مي كند.سپس در اثر فشار بيش تر و حركت يخ ، ابتدا يخ حباب دار و سپس يخ بلوري ـ كه داراي بلورهاي درشت و شفاف و سنگين است ـ بوجود مي آيد. زماني كه ضخامت توده يخ به حد كافي مي رسد و حركت خود را آغاز مي كند، يخچال ناميده مي شوديخچال هاي قطبي   اين يخچال ها توده هاي عظيم يخ هستند كه در مناطق قطبي قرار دارند و به تنهاي حدود 95 درصد يخچالهاي كنوني كرة زمين را در بر مي گيرد. شكل آنها به صورت سر پوش و كلاهك يخي است كه يخسار ناميده مي شود .يك قشر يخي به وسعت تزديك به 2 ميليون كيلومتر مربع وضخامت بيش از 3 كيلومتر جزيرة گرينلند را مي پوشاند. يخچال هاي قطب جنوب حدود 7 برابر يخچال گرينلند وسعت دارند پهناي يخ در اين منطقه 13 كيلومتر مربع و ضخامت آن حدود يك كيلومتر است و 90 درصد يخ جهان در اين جا قرار گرفته است.يخچال هاي كه سطح مناطق قطبي را پوشاند در نتيجه ي سنگيني تودة يخ كه از مركز به آن ها فشار وارد مي كند ، به اطراف فشار مي آورند و چون مانعي بر سر آنها وجود ندارد به سمت خارج پيش روي مي كند آنها وقتي كه به دريا مي رسند د راثر برخورد با امواج دريا مي شكنند و وارد آب مي شوندكه اين توده هاي يخ شناور كوه يخ يا آيسبرگ نام دارند.

آيسبرگ خطري براي كشتي راني :

گاه كشتي ها يي كه در عرض هاي بالاي جغرافيايي حركت مي كنند ، در مسير خود با اين توده هاي عظيم پنهان در زير اب برخورد مي نمايند و در هم مي شكنند، نامنظم بودن شكل اين كوه هاي يخي تشخيص فاصله ي واقعي آن ها را از كشتي ها دشوار مي سازد.

آيسبرك منبع آب شيرين:

آيسبرگ با وجود خطراتي كه دارند، به علت حركت به سمت عرض هاي پايين شايد بتوانند به عنوان منبع آب شيرين در مناطق كم آب ساحلي مانند استراليا ي غربي و عربستان قرار گيرد.

لايه ي ازن بر فراز قطب ها

لايه ي ازن جو زمين مانند يك صافي بخش زيان بار اشعه فرابنفش خورشيد را جذب مي كند در شرايط معمولي توليد و تخريب ازن به مقدار يكسان انجام مي گيرد. اما در دههاي اخير، بر اثر توليد برخي مواد مانند cfc ها شوينده ها وسردكننذهها ازن بيش از توليد آن شده است . در نتيجه لايه ي ازن نازكتر گرديده است نازك شدن لايه ي ازن را در اصطلاح « حفره» مي گويند.

معرفي منابع براي اطلاع بيشتر

1 ) شايان سياوش ، آشنايي بيش تر با قاره ي ششم ، قاره قطب جنوب ، مجله ي رشد آموزش جغرافيا ، شماره 13.

2 ) شي پرويليز پويش هاي گيتا شناسي ( اكتشافات جغرافياي ) دنياي يخ بسته : ترجمه ي مهندس عباس جعفري ـ نشر گيتا شناسي.

3 ) آسيموف ايزاك جنوبگان ترجمه ي دكتر علي نوري ، نشر دنياي نو، زمستان 1371

4 ) اسيمت فرانسيس ، جهان يخبندان شمال ، ترجمه ي اردشير زنده ياد ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، تهران 1369 .

5 ) سعيديان عبدالحسين ، مردمان جهان ، نشر سعيديان ، چاپ پنجم 1373 .

6 ) دگاني هايي ، نجوم، زبان ساده ( جلد 1 و 2 ) ترجمه محمد رضا خواجه پور ، انتشارات گيتا شناسي ، مهر ماه 1369 .

7 ) م ـ اي ـ كارتي ـ كاپيتان اسكات ، ترجمه ي منوچهر خرابي ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، تهران ـ 1352 .

سايت هاي اينترنتي در مورد قطب

1 ) اطلس ها                                                 WWW.atlapedia.com

2 ) نقشه هاي خبري                            WWW.newsmap.com       

3 ) نقشه هاي ديجيتالي رايگان              WWW.digital _wisdom.org

4 ) نقشه هاي سياسي و طبيعي            WWW.map_online.net

5 ) نقشه و اطلس ها                              /ge WWW.oddens.goeg.u

6 ) جغرافي جهان                                         WWW.ulbk.sc.at/geolin

7 ) منابع جوان                                                    WWW.census.gov/geo/WWW

8 ) بخش هاي مهم جهان                                        WWW.americasroof.com/world.html

9 ) نقشه                                                             WWW.mapquest.com                                                         WWW.SALAMATIRAN.COM

10) پايگاه اطلاعات نقشه اي                                             WWW.mapping.usgs.org

11 )اطلس كامل جهان                                                                  WWW.amiglobe.com

      

 

       Antarctica:(WWW.cio.gov/publication/factbook the Antarctica   

 

   cool Antarctica ويژگي موقعيت كشورهاي مالك قطب جنوب

 

enowikipedia.orglwiki/antarctica ، موقعيت جغرافي قطب جنوب

 

wwschools.ash.org.au/elanorah/ice hotel  زندگي در قطب

 

            eskimo         www.eskima.com .             

www.arctic.noaa.gov/detect/human               انسان

 

          www.photolib.noaa.gov/peopheانسان در قطب

 

     http//memory.ioc.gov

 

با استفاده از كلمات كليدي درس مي توانيد با موتورهاي جستجو اطلاعات و سايت جديد و  بيش تر بدست آوريد .

 


 
ساعت ۱٢:٢٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٤/٤/۱٥  کلمات کلیدی:

سايتهاي اينترنتي جغرافيا

1)    www.netiran.com/Htdocs/clippings/Deconomy/950515xxDE02.html

1) آلودگي آب خليج فارس

2)    www.epa.gov/docs/oar

2) آلودگي هوا

3)    www.epa.gov/superfund/sites

3) پس‌مانده خطرناك

4)    www.ozone.org

4) لايه اوزون

5)    www.rtk.net

5) اسناد محيط زيست

6)    www.igc.apcorg/ran/

6) جنگل‌هاي باراني

7)    www.forests.org

7) حفاظت از جنگل‌ها

8)    www.gnet.org

8) شبكه جهاني محيط زيست و فناوري

9)    www.greenculture.com

9) طرفداران محيط زيست

10)                        www.envirospace.com

10) اطلاعات زيست محيطي براي دانشگاهيان

11)                        www.oxmol.com/prods/cis

11) بانك‌هاي اطلاعاتي محيط زيست

12)                        www.eco-portal.com

12) مقالات محيط زيست

13)                        www.ehsfreeware.com

13) نرم‌افزارهاي رايگان محيط زيست

14)                        www.biospherics.org

14) زيست كره

15)                        www.infoplease.com

15) آمار و اطلاعات جغرافيايي

16)                        www.nationalgeographic.com

16) انجمن ملي جغرافيا

17)                        www.travelye.com

17) اطلاعات عمومي جغرافيا

18)                        www.geology.iastate.edu/new-100/glossary.html

18) مقالات تحقيقي جغرافياي طبيعي

19)                        www.atlapedia.com

19) اطلس‌ها

20)                        www.newsmap.com

20) نقشه‌هاي خبري

21)                        www.digital-wisdom.org

21) نقشه‌هاي ديجيتالي رايگان

22)                        www.maps-online.net

22) نقشه‌هاي سياسي و طبيعي

23)                        www.uI.ac.Ir/red/Rcgsss/climate/magazine

23) منابع اقليم شناسي

24)                        HTTP:/www.scoolnet.ir/~hedayet/docs/activities/project/ahava/doc/2.htm

24) منابع اقليم شناسي

25)                        http:/www.nasa.gov

25) تصاوير ماهواره‌اي

26)                        www.iran.duc.com

26) تصاوير فضائي

27) تصاوير فضايي

27) www.spaceimaging.com

 

itanetwork.org/archive/oil/81/817/0817355p.asp

28)                        http://www.mapquest.com

28) نقشه

29)                        www.salamatiran.com

29) نقشه

30)                        http://www.intellicast.com

30) هواشناسي

31)                        www.hamshahri.net/hamnews

31) هواشناسي

32)                        www.geographyabout.com

32) همه‌چيز درباره‌ي جغرافيا

33)                        www.pooyabahery.persianbloy.com

33) همه چيز درباره‌ي جغرافيا

34)                        www.marsus.ir

34) اطلاعات در مورد سازه‌هاي گلخانه‌اي

35)                        www.epa.gov

35) اطلاعات در مورد سازه‌هاي گلخانه‌اي

36)                        www.clinicalwaste.org.contactus.html

36) مديريت پسماند شهري

37)                        www.grrn.org/resources/producer-responsibility.html

37) مديريت پسماند شهري

38)                        www.informinc.org/eprgate.html

38) مديريت پسماند شهري

39)                        www.epa.gov/epr

39) مديريت پسماند شهري

40)                        www.ilsr.org/recycling/epr.html

40) مديريت پسماند شهري

41)                        www.ciwmb.ca.gov/igiibrary/innovations/recoverypark

41) مديريت پسماند شهري

42)                        www.grrn.org/order/order.html

42) مديريت پسماند شهري

43)                        www.collinsaikman.com

43) مديريت زايدات خودرو در آمريكا

44)                        www.karlsad.scir

44) معرفي شهر كارستد سوئد

45)                        www.idom.esp

45) معرفي شهر مديترانه بزرگترين گردشگري مديترانه

46)                        www.forest.org

46) جنگلهاي خارطوم

47)                        www.library.uu.ne/geofource/indeithun

47) منابع جغرافي و زمين‌شناسي

48)                        www.peakware.com

48) دانشنامه كوه‌هاي جهان

 

 


زندگی در نواحی گرم و خشك
ساعت ۱٠:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/٤/۱٠  کلمات کلیدی:

مقدمه

كوير انتهاي زمين است. پايان سرزمين حيات است. در كوير گويي به مرز عالم ديگر نزديكيم و از آن دست كه ماوراء الطبيعه را كه همواره فلسفه از آن سخن مي گويد   و مذهب بدان سخن مي خواند در كوير مي توان به چشم ديد. مي توان احساس كرد و از آن دست كه پيامبران همه از دين جا برخواسته اند و به سوي شهرها و آباديها آمده اند.« در كوير خدا حضور دارد.»

« هبوط در كوير ،زنده ياد دكتر علي شريعتي.»

زندگي در نواحي گرم و خشك

اشكال فرسايش بادي در بيابانها

باد يك عامل فرسايشي مسلط در نواحي بياباني است. بادها در همه ي نقاط كره ي زمين
مي وزند ولي شدت و اهميت آنها در اين نواحي بيشتر است. شرايط آب و هوايي خشك،بادهاي شديد و مواد سطحي نرم از جمله عوامل انجام فرسايش بادي است. فرسايش بادي در بيابانها به   دو صورت حفر مواد و رسوب گذاري مواد صورت مي گيرد.

حفر مواد (كاوشي): هوا زدگي در نتيجه ي انبساط و انقباض طولاني مدت ،باعث خرد شدن     سنگها  و تبديل آنها به ذرات ريزتر مي شود. باد مي تواند ماسه هاي ريزي را كه به اين ترتيب به وجود مي آيند،با خود حمل كند.

به جابه جايي و دور شدن اين ذرات از محل پيدايش خود عمل باد بردگي مي گويند اين عمل در نواحي فاقد پوشش گياهي بسيار اهميت دارد و گودالها يا حوزه هاي باد بردگي را به وجود مي آورد. عمق بسياري از اين گودالها كم است اما گاهي به حدود يكصد متر هم مي رسد. به     هر حال ،عمق اين گودالها به وسيله ي آب هاي زير زميني كنترل مي شود.

بسياري از سطوح بياباني از سنگ ،قلوه سنگ و ريگ هايي كه باد قادر به حمل آنها نيست،پوشيده شده اند. به اين سطوح رك (سنگ فرش بياباني) مي گويند.

اگر باد ذرات ماسه به همراه داشته باشد همانند سمباده عمل مي كند و قدرت فرسايش آن بسيار افزايش مي يابد و عمل سايش را انجام مي دهد.بيشترين تأثير سايش باد در قسمت پايين و    نزديك به سطح زمين بر موانع سنگي است. به همين دليل زمينهاي مرتفعي كه در معرض سايش  باد قرار دارند ،داراي هواشي پر شيب يا عمودي هستند. سطح اين كناره ها اغلب به دليل   متفاوت بودن مقاومت لايه هاي مختلف رسوبي ،ناصاف است. اگر موانع سنگي منفرد در معرض سايش باد قرار گيرند ،به شكل سندان كفاشي يا قارچ در مي آيند و ستوني را بر جاي مي گذارند.

در برخي نواحي بياباني كه آب قبلاً شيارهايي را به وجود آورده است ،باد فرورفتگي هايي   U  شكل را ايجاد مي كند. اين فرو رفتگي ها با برجستگي ها ي واقع در بين آن ها از هم جدا شده اند. به اين بر جستگي ها ياردانگ مي گويند.رأس اين بر جستگي ها مسطح ،طرف رو به باد آنها پر شيب و طرف ديگر آنها كم شيب است. ياردانگها اغلب در رسوبات نرم درياچه اي گذشت  به وجود مي آيند و در برخي بيابانهاي دنيا از جمله بيابان غربي مصر و بيابان لوت ايران وجود دارند.

رسوب گذاري مواد(تراكمي): بادها ماسه ها را در سطح زمين يا نزديك آن طرف به طرف جلو جا   به جا مي كنند. بادهاي شديد نيز انبوهي از ذرات ريز (گرد و غبار) را به همراه مي برند. پس از آن كه سرعت بادها كاهش مي يابد ،مواد همراه آنها به صورت برجستگي هاي كوچك رسوب   مي كنند يا اينكه به شكل تپه هاي ماسه اي بر روي هم انباشته مي شوند.

متداولترين نوع تپه هاي ماسه اي ،برخان است. برخان ها هلالي شكلند و دو زايده ي طويل    در جهت باد دارند. اندازه ي آنها بسيار متفاوت است و بين 10 تا 20 متر ارتفاع دارند. بلندي  بعضي برخان ها در دشت لوت ايران به 40 متر نيز مي رسد. براي تشكيل تپه هاي ماسه اي علاوه  بر مقداري ماسه ،يك مانع كوچك يا بزرگ نيز لازم است. تپه هاي ماسه اي ايجاد شده ممكن است به مرور زمان بزرگ تر شوند اما حركت ماسه در دامنه ي كم شيب و طولاني رو به باد و ريختن آن به پاي دامنه ي پر شيب پشت باد ،باعث مي شود كه كل تپه به مرور زمان و به آهستگي به سمت جلو جا به جا گردد.

شكل ديگري از فرسايش تپه هاي ماسه اي طولي يا سيف است. اين تپه ها در جايي تشكيل
 مي شوند كه بادهاي غالب از دو جهت عمود بر هم بوزند و برجستگي ماسه اي كناره هاي   برخان را دچار  كشيدگي كنند.

ذرات ريزتر به مسافت هاي دورتري حمل مي گردند. ريزترين مواد حمل شده توسط باد ها    به صورت لايه هايي بر روي هم انباشته مي شوند كه به مجموع آنها لس مي گويند. خاكهای    لس بسيار ريز دانه و زرد رنگ اند و حالت لايه لايه دارند. اين خاكها را در شمال چين ،اروپاي مركزي و برخي نواحي ايالات متحده ي آمريكا و تركمن صحرا در ايران مي توان ديد. منشأ آن ها گرد و خاك بيابان ها و رسوبات خشك شده ي كف رودها و درياچه هايي است كه پس  از محو يخچال هاي طبيعي خشك شده اند.

توان محيطي نواحي گرم و خشك

بيشتر افراد ،بيابانها را با ويژگيهاي منفي مثل كمي بارش و دماي زياد مي شناسند. در حالي كه   اين محيط ها ويژگيهاي مثبت زيادي دارند كه براي انسان بسيار مفيدند ،از جمله ي اين ويژگيها  به موارد زير مي توان اشاره كرد:

1-ساعات آفتابي زياد : گردشگران نواحي مرطوب علاقه مندند كه اوقات فراغت خود را در نواحي گرم و خشك سپري كنند. علت اين امر آن است كه نواحي مرطوب اغلب آسماني  پوشيده از ابر دارند. در صورتي كه ساعات آفتابي در نواحي گرم و خشك بسيار زياد است و آسمان در بيشتر ايام سال صاف و فاقد ابر است و نور خورشيد درخشندگي خاصي دارد. پيشرفت اقتصادي و فناوري ارتباطي ،دست يابي سريع و آسان به محيطهاي گرم و خشك مختلف را آسان كرده است. سكون و آرامش اين محيط ها نيز براي گردشگران بسيار مطلوب است.

2-آسمان صاف و درخشان: آسمان صاف و اغلب بدون ابر اين محيط ها علاوه بر آن كه در هنگام شب زيبايي خاصي دارد ،شرايط مناسبي را براي مطالعات و تحقيقات نجومي و مشاهده ي اجرام فضايي فراهم مي كند. به همين دليل ،صنايع هوا فضا عمدتاً در اين نواحي تأسيس مي شوند.

3-وسعت زياد و كمي جمعيت: فضاهاي وسيع و اغلب خالي از جمعيت يا كم جمعيت نواحي  گرم و خشك ،براي آن دسته از فعاليت هاي انسان كه به مكانهاي خلوت نياز دارند ،محيط مناسبي است. آموزشهاي نظامي ،آزمايشهاي اتمي و برخي فعاليت هاي ورزشي مثل مسابقات اتومبيل   راني از جمله فعاليت هايي است كه در اين مناطق انجام مي شود.

4-انرژي: به دليل وزش بادهاي نسبتاً شديد و هميشگي در نواحي گرم و خشك و تأسيس نيروگاه هاي بادي در اين نواحي مي توان برق زيادي توليد كرد. همچنين با ايجاد نيروگاه هاي خورشيدي از تابش شديد و طولاني مدت آفتاب نيز براي توليد برق استفاده مي شود.

به كار گيري شيوه هاي جديد در نواحي گرم و خشك

1-ساختن سد و تجهيزات آبرساني:با ساخت سد بر روي رودهايي كه از نواحي مرطوب تر دنيا     سر چشمه مي گيرند ( مثل سد آسوان بر روي رود نيل در مصر) به جمع آوري آب و گسترش كشاورزي اقدام مي شود. از سوي ديگر ،با حفر چاه هاي عميق و نيمه عميق آب هاي زير زميني را استخراج مي كنند.

2-كشاورزي علمي: كشاورزي علمي با استفاده از فناوري جديد در حال حاضر در برخي نواحي گرم و خشك به ويژه كشاورزي توسعه يافته اجرا مي شود. كشورهايي چون استراليا و ايالات متحده ي آمريكا با استفاده از همين روش كشاورزي ،محصولاتي چون مركبات و گل و پنبه   توليد مي كنند.

3-ارتباطات هوايي: توسعه ي ارتباطات جديد مثل ارتباطات هوايي در نواحي گرم و خشك استراليا كه خدمات پزشكي و درماني به مزارع و واحدهاي كشاورزي پراكنده ي اين كشور ارائه مي دهد ،باعث توسعه ي اقتصادي كشور شده است.

4-توسعه گرشگري: با تأسيسات آب شيرين كن ها، هتل ها ،متل ها ، بانكها و مراكز تجاري در نواحي گرم و خشك ساحلي دنيا ،مراكز و شهرهاي كوچك گردشگري به وجود آمده اند.

5-استخراج معادن: با انتقال آب از نواحي مجاور و ساخت ذخاير آب در نواحي گرم و خشك داخلي (مثل نواحي داخلي استراليا) زمينه براي استخراج انواع منابع معدني چون نفت و گاز و آهن و ايجاد صنعت و شكوفايي اقتصادي فراهم شده است.

زندگي در نواحي گرم و مرطوب

در نواحي گرم و مرطوب به دليل شرايط آب و هوايي مناسب انواع بيشماري از گونه هاي   گياهي و جانوري زندگي مي كنند. اين تنوع در جنگلهاي استوايي بيشتر از جنگل ها ي مداري است.

جنگلهاي استوايي بسيار انبوه اند. تاج آنها از سه لايه ي مختلف تشكيل شده است و در هر لايه درختاني با ارتفاع معين قرار دارد. يك لايه به نام لايه ي زميني نيز در زير تاج يعني در نزديكي    و مجاورت كف جنگل قرار دارد كه از گياهان چسبنده ،خزنده ،و گياهان علوفه اي و مواد پوسيده تشكيل شده است. پيچك ها درختاني باريك و چوبي هستند كه حدود 20 ساتني متر ضخامت دارد و از گياهان معروف جنگلهاي استوايي به شمار مي آيد. برخي از آنها نرم و شبيه به طناب اند و شاخه ها و ساقه ي درختان بلند تر جنگلي از آنها محافظت مي كنند. آنها آنقدر رشد مي كنند ت به سطح بيروني تاج جنگل مي رسند و شاخ و برگ خود را روي آن پراكنده
 مي كنند.بسياري از پيچكها به درختان ديگر مي چسبند برخي از آنها دور تنه ي درختان
 مي چسبند. گياهان چسبنده در جنگلهاي استوايي بسيار زيادند.آنها به ساقه و شاخه هاي گياهان پيچ مي چسبند و از گياه ميزبان فقط به عنوان تكيه گاه استفاده مي كنند. گياهان بسيار زيادي      از جمله سرخس ها ، ثعلب ها ، خزه ها و گلسنگ از اين دسته اند. برخي از گياهان اين گروه  ريشه ي خود را در  خاك فرو مي برند و رشد آنها گاه به حدي مي رسد كه درخت ميزبان را محصور مي كنند و جايگزين آن مي شوند. (نظير انجير وحشي)

يكي از ويژگيها ي بسيار مهم جنگلهاي استوايي وجود تعداد بسيار زياد گونه هاي درختي در آنهاست. گفته مي شود كه حدود 1000 گونه درخت در هر كيلومتر مربع از جنگلهاي استوايي وجود دارد. انواع گونه هاي درختي اغلب در مساحت زيادي پراكنده اند. در نتيجه اگر بهره برداري از يك گونه ي درخت در اين جنگلها مورد نظر باشد ،براي جستوجو و قطع و حمل آنها نيروي كار بسيار زيادي مورد نياز است.

انسان بخش هايي از جنگلهاي استوايي را به زير كشت آورده و با اين كار ،در گونه ها و تركيب گياهان تغييراتي ايجاد كرده است. در اين نواحي ،در ختچه هاي بامبو گياهان پيچ ،نخهاي تيغ دار و بوته هاي خوار دار بسيار متراكم را مي توان ديد كه مانع عمده اي براي عبور و نفوذ    انسان به حساب مي آيند.

در جنگلهاي استوايي زندگي جانوري نيز بسيار غني است ،بطوري كه در مساحتي معادل 16    كيلو متر مربع از جنگل ،در يكي از مناطق جنگلهاي استوايي حدود 20000 هزار گونه حشره  وجود دارد. در حالي كه در كل كشور فرانسه فقط چند صد گونه حشره ديده مي شود. دليل اين تنوع و كثرت انواع حشرات ،يك نواختي محيط اين جنگلها و نبود فشارهاي طبيعي است.   زندگي جانوري در لايه هاي بالاتر جنگلهاي استوايي متنوع تر است علاوه بر حشرات ،پرندگان ،پستانداران و خزندگان بسياري در اين جنگلها زندگي مي كنند.

تغيير كاربري در جنگلهاي استوايي

تغيير در كاربري جنگلهاي استوايي را مي توان ناشي از عوامل مختلف دانست ،از جمله:

1-افزايش جمعيت: جمعيت ساكن در كنار اين جنگلها به مرور زمان ودر سده هاي اخير افزايش يافته و به همان ميزان ،نيازهاي غذايي انسان وحيوانات اهلي نيز زياد شده است. در نتيجه انسان براي تأمين غذاي مورد نياز خود ،محيطهاي مختللف از جمله جنگلها ي استوايي را مورد تهاجم قرار مي دهد و آنها را به زير كشت مي برد و به زمينهاي زراعي تبديل مي كند.

2-پيشرفت فناوري : با افزايش جمعيت و در نتيجه ازدياد نيازهاي مختلف انسان ديگر نمي توان غذاي مورد نياز را با روشهاي سنتي تأمين كرد. لذا شيوه هاي جديد و فناوريهاي نوين مورد استفاده قرار گرفته اند كه اين خود بيشتر باعث تغيير جنگلهاي استوايي شده است ،مثل كشت  گونه هاي انتخابي گياهان به جاي گونه هاي طبيعي.

3-توليد چوب: توليد چوب و الوار از جنگلهاي استوايي با وجود مشكلات زياد مربوط به حمل و نقل آن ها از جنگل به مقاصد ،با ورود اره هاي برقي نيرومند و كاميون هاي قوي ،بسيار افزايش يافته است. كشورهايي چون برزيل ،اندونزي ،هند ،نيجريه ،فيليپين و مالزي از كشورهاي پيشتاز درذ اين زمينه بوده اند.

4-مديريت جنگلها ي استوايي : شامل جنگل كاري مصنوعي براي بازسازي بخشهاي آسيب       ديده ي جنگلها ،مبارزه با آفات گياهي از طريق سم پاشي بر روي جنگل به وسيله ي هواپيما ،مديريت حيات وحش ،حفاظت آب و خاك و حفاظت از آتش سوزي است كه تأثيرات مثبت و منفي بر محيط اين جنگلها داشته است.

5-گسترش راه هاي ارتباطي: خطر فرسايش خاك در جنگلهاي آمازون در كشور برزيل محسوس است ،زيرا به دنبال احداث شبكه ي راه هاي سراسري آمازون ،بخش زيادي از جنگلها پاك سازي و به چرا گاه هاي كم ظرفيت تبديل شده است.

6-كشاورزي: اين فعاليت از چند هزار سال قبل وجود داشته اما مدتها به صورت فعاليت مختصر به گونه اي در جنگلهاي استوايي انجام مي شده است كه باعث نابودي اين جنگلها نمي شد به اين معني كه از كشاورزي نوبتي (متحرك) استفاده مي شد. يعني قطعه اي از جنگل را از هر گونه درخت پاك مي كردند و پس از چند سال كشت ،آن را ترك گفته و به زمين جديد مي رفتند. زمين ترك شده پس از مدتي خود به خود احيا مي شد اما با پيشرفت كشاورزي و رواج شيوه ي كشت متمركز وسعت زمينها مزكور افزايش يافت. اين زمينها پس از متروك شدن ،ديگر قاد ر به تبديل مجدد به جنگل نبودند . به اين ترتيب ،گونه هاي اوليه ي جنگلي در اين قسمتها از بين رفتند و گونه هاي جديدي به و جود آمدند.

7-شيوه ي زندگي بوميان: چادر نشينان آفريقايي محل سكونت خود را به وسيله ي آتش روشن مي كنند آنها با آتش زدن بوته هاي جنگلي ستون هاي دود را به اطراف منتشر مي كنند كه در تعقيب شكار براي بوميان بسيار مفيد است. از طرف ديگر ،با اين كار زمين براي چراي حيوانات آماده مي شود.

بديهي است كه اين انهدام وسيع جنگلها با مشكلاتي براي محيط و انسان همراه است. زيرا درختان جنگلي نه تنها محافظ طبيعي خاكها در مقابل فر سايش قطرات باران هستند بلكه از سرعت برخورد باران به زمين مي كاهند و باعث مي شوند آب ناشي از باران فرصت جذب در لايه هاي خاك را پيدات كند و جريان سطحي شديد آبها به وجود نيايد. هرزاب ها مخصوصاً روي شيبها و تپه ها ،شيارها و خندقهايي ايجاد مي كنند و خاك سطحي را از بين مي برند. با حذف جنگل ،رودخانه  ها توسعه مي يابند و بر مقدار آبرفت آنها به شدت افزوده مي شود منشاء اين آبرفت ها خاكهاي بدون محافظ است. اين آبرفت ها بر شكل رودخانه ها ،عمر مفيد سدها و اكو سيستم ها ي دريايي ساحلي و در نتيجه بر زندگي انسان اثرات مهمي به جا مي گذارند.

 

 


 
ساعت ۱٢:٤٢ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٤/۳/٢٥  کلمات کلیدی:

صرفه‌جويي در مصرف انرژي خانگي

يكي از منابع مهم آلاينده هوا ، مصرف انرژي در بخش‌هاي مختلف مي‌باشد. اين در حالي است كه مصرف انرژي در ايران 5/6 برابر استاندارد جهاني است.

از آنجايي كه بالاترين مصرف انرژي مربوط به بخش خانگي و تجاري است ، مصرف بهينه انرژي در اين بخش تأثير به سزايي در كاهش آلودگي هوا و محيط زيست دارد. اين امر نيازمند تغيير در روشها و الگوهاي مصرفي ما در منازل و محل كار است.

 

الف) برق

همه ما در منازل خود از برق استفاده مي‌كنيم. از سوزاندن نفت و گاز در نيروگاهها، برق توليد مي‌شود. پس براي توليد برق بيشتر نياز به سوزاندن نفت و گاز بيشتري است كه سبب آلودگي هوا مي‌شود. بنابراين با استفاده از روشهاي زير ضمن صرفه‌جويي در مصرف انرژي مي‌توانيم از مقدار آلودگي هوا بكاهيم .

بهره‌مندي از روشنايي روز با كنار زدن پرده‌ها و استفاده از رنگ روشن در نقاشي ساختمان به جاي روشن كردن لامپ در طول روز.

گردگيري لامپ‌ها براي صرفه‌جويي در مصرف انرژي، زيرا لامپ‌هاي خاك‌آلوده نسبت به لامپ‌هاي تميز، روشنايي كمتري داشته و انرژي بيشتري هدر مي‌دهند.

خاموش كردن لامپ‌ها هنگامي كه از روشنايي آنها استفاده نمي‌كنيم.

جايگزين كردن لامپ‌هاي معمولي با لامپ‌هاي كم مصرف زيرا عمر اين لامپ‌ها ده برابر عمر لامپ‌هاي معمولي بوده و يك چهارم آنها برق مصرف مي‌كنند.

 

ب) انرژي گرمايي

تقريباً نيمي از انرژي كه در خانه مصرف مي‌كنيم براي گرم كردن فضاست. اگر هريك از ما دماي خانه را حدود 3 درجه كم كنيم، روزانه در مصرف مقدار زيادي سوخت اعم از نفت و گاز صرفه‌جويي كرده‌ايم.

زمستان‌ها با كم كردن درجه حرارت خانه خود درحد 18 درجه سانتيگراد و پوشيدن لباس گرم در مصرف انرژي صرفه‌جويي كنيم.

 

اقدامهاي عملي

راههاي فرار گرما، همچون اطراف چارچوب پنجره، دريچه كولر، دودكش و زير درها را در منازلمان ببنديم.

با بستن پنجره و كشيدن پرده‌ها در هواي سرد از هدر رفتن گرما جلوگيري كنيم.

 

ج) آب گرم

امروزه دسترسي به آب گرم به قدري آسان است كه ما بدون لحظه‌اي فكر كردن آب گرم را باز گذاشته و هدر مي‌دهيم ولي از ياد نبريم كه براي گرم كردن آب، انرژي زيادي مصرف مي‌شود. استفاده بهينه از آب گرم سبب صرفه‌جويي همزمان در مصرف دو ذخيره گرانبهاي زمين يعني آب و انرژي مي‌شود.

 

توصيه‌هاي لازم در اين زمينه عبارتند از:

تنظيم دماي آب گرم در حد مناسب و اطمينان از عدم نشت شيرهاي آب گرم.

استفاده از آب سرد براي آب‌كشي ظروف و لباس‌ها جهت صرفه‌جويي در مصرف انرژي كه صرف گرم كردن آب مي‌شود.

 

د) سرماي يخچال

در طول يك روز شما چند بار در يخچال را باز مي‌كنيد؟

باز كردن در يخچال باعث خروج هواي سرد و ورود هواي گرم به آن مي‌شود. با گرم شدن داخل يخچال، بايد برق بيشتري صرف خنك كردن آن شود. بنابراين :

در يخچال را درمواقع ضروري باز كرده و فوراً ببنديم .

با تميز كردن لوله‌هاي مارپيچ پشت يخچال به بهتر كار كردن آن كمك كنيم.

با بررسي نوار در يخچال‌ و اطمينان از سلامت آن از هدر رفتن سرماي درون يخچال جلوگيري كنيم.

درمواقعي كه يخچال پر نيست آن را با روزنامه پر كنيم. زيرا مواد درون يخچال هواي سرد را در خود نگه مي‌دارند بنابراين يخچال پر، نياز به برق كمتري براي سرد ماندن دارد.

 

هـ) هنگام پخت غذا

آب در ظرف دردار سريعتر به جوش مي‌آيد و در نتيجه انرژي كمتري براي جوش آمدن مصرف مي‌شود پس به هنگام جوشاندن آب يا پختن غذا حتماً درظرف را ببنديم.

ظروف شيشه‌اي و سراميكي حرارت را بيشتر از ظروف ديگر در خود نگه مي‌دارد. پس با استفاده از اين ظروف ، از هدر رفتن گرماي بيش از حد جلوگيري كنيم.

با تنظيم فاصله كف ظرف با سطح شعله از هدر رفتن انرژي گرمايي جلوگيري كنيم.

از ظروف متناسب با حجم غذا و كتري‌هاي كوچك براي تهيه چاي استفاده كنيم.

زمان پخت غذا را با استفاده از ديگهاي زودپز استاندارد كاهش دهيم.

 

هوا و اهميت آن

هوا مخلوطي است بي‌رنگ، بي‌بو كه از عناصر مختلفي تشكيل شده است. اكسيژن موجود در هوا منبع حيات است و بدون آن بيشتر موجودات زنده قادر به ادامه زندگي نيستند.

انسان بدون آب و غذا مي‌تواند چند روزي زندگي كند، اما بدون هوا بيش از چند دقيقه زنده نمي‌ماند.

 

آلودگي هوا

منظور از آلودگي هوا ورود عناصر و تركيبات تازه به هوا و يا تغيير در ميزان عناصر و تركيباتي است كه در ساختار طبيعي آن وجود دارد. مثلاً سرب كه در تركيب طبيعي هوا وجود ندارد ورود آن به هوا نوعي آلودگي است.

دي‌اكسيد كربن هم كه با مقداري مشخص در تركيب اتمسفر (جو يا اقيانوس هوا) وجود دارد، افزايش آن آلودگي هوا محسوب مي‌شود.

هوايي كه در شهرها تنفس مي‌كنيم معمولاً آلوده است و بعضي وقت‌ها بوي نامطبوعي نيز دارد.

هواي آلوده مي‌تواند باعث حساسيت و تحريك بيني و گلو شود و اگر مدتي طولاني در معرض آلودگي قرار داشته باشيم امكان بروز نارسايي‌هاي جدي و خطرناك وجود دارد.

كشيدن سيگار نيز مي‌تواند باعث آلودگي در خانه و محل كار شود. دانشمندان ثابت كرده‌اند كه دود سيگار نه تنها براي افراد سيگاري مضر است بلكه سلامتي افراد غيرسيگاري را كه در معرض آن قرار مي‌گيرند نيز تهديد مي‌كند.

 

منابع آلوده‌كننده هوا

وسايل نقليه موتوري با سوزاندن بنزين و گازوئيل سبب ورود مواد آلاينده به محيط شده و هوا را آلوده مي‌كنند.

صنايع از دو طريق باعث آلودگي هوا مي‌شوند: يكي با مصرف سوخت‌هاي فسيلي (نفت، گازوئيل و ) و ديگري با وارد كردن مواد مختلف به هوا با توجه به نوع توليد آنها مانند كارخانه‌هاي سيمان كه با انتشارات ذرات در جو سبب آلودگي هوا مي‌شوند.

واحدهاي مسكوني و منازل از طريق مصرف سوخت در آشپزخانه و يا به منظور تأمين گرما هوا را آلوده مي‌كنند.

واحدهاي تجاري و خدماتي نيز از طريق مصرف سوخت هوا را آلوده مي‌كنند.

 

اثرات آلودگي هوا

آلودگي هوا سبب نابودي گياهان و ايجاد خسارت‌هاي فراواني به محصولات كشاورزي شده و حيات جانداران را تهديد مي‌كند و اثرات زيانباري نيز روي مواد مختلف همچون مصالح ساختماني ، چرم ، كاغذ و غيره دارد.

به نظر كارشناسان ، در قرن اخير آلودگي هوا سبب تخريب بسياري از آثار تاريخي شده است.

انسان به هنگام تنفس همراه با دريافت اكسيژن از هوا، آلاينده‌هاي موجود آن را نيز وارد بدن خود مي‌كند.

بسياري از بيماريهاي تنفسي، حساسيتهاي پوستي و چشمي و خستگي ذهني و روحي در انسان به علت آلودگي هوا به وجود مي‌آيد.

 

آلودگي صوتي

آلودگي صوتي به نوعي با آلودگي هوا ارتباط دارد. زيرا صوت از طريق هوا پخش مي‌شود. برخي از عواملي كه سبب كاهش آلودگي صوتي مي‌شوند آلودگي هوا را نيز كاهش مي‌دهند مثل فضاي سبز و پوشش گياهي مناسب.

سر و صدا بهداشت رواني جامعه را مختل كرده و موجب نارسايي شنوايي و عوارض ديگر مي‌شود.

سر وصدا آثار مخربي روي قلب و عروق ، دستگاه گوارش و اعصاب و روان دارد. علاوه بر عوارض گفته شده ، فقدان سكوت و آرامش سبب اختلال در يادگيري كودكان مي‌شود.

كاهش وسايل نقليه موتوري بويژه موتورسيكلت‌ها استفاده از وسايل نقليه غيرموتوري مثل دوچرخه، افزايش سطح فضاي سبز، و بالا رفتن سطح آگاهي مردم و رعايت هنجارهاي اجتماعي سبب كاهش آلودگي صوتي مي‌شود.

 

اقدامات عملي

صرفه‌جويي در مصرف انواع مواد سوختي با انجام اقداماتي مانند: تنظيم دستگاه‌هاي سردكننده و گرم‌كننده ، تعمير و سرويس وسايل سوختي خانگي، استفاده صحيح از آب گرم، خاموش كردن چراغ‌هاي اضافي، استفاده صحيح از گاز و درزگيري پنجره‌ها اماكن‌پذير است. از سوي ديگر زياده‌روي در مصرف ، افزايش ميزان زباله‌ها و بي‌توجهي به نحوه جمع‌آوري و دفع آنها موجب آلودگي هوا مي‌شود كه كاهش اين موارد به كاهش آلودگي هوا مي‌انجامد.

استفاده از وسايل نقليه عمومي براي مسافت‌هاي طولاني و استفاده از دوچرخه يا پياده‌روي براي مسافت‌هاي كوتاه به پاكي هوا كمك مي‌كند.

كاشت درخت، احداث باغچه، مراقبت از درختان، پرورش گل و گياه در خانه ، مدرسه ، شهر و روستا به طراوت هوا كمك مي‌كند.

گازها و ذرات آلوده كننده هوا نه تنها مستقيماً سلامت انسان را تهديد مي‌كنند بلكه با به جا گذاشتن اثراتي ديگر از خود مانند اثر گلخانه‌اي، ايجاد شكاف در لايه ازن و ريزش باران‌هاي اسيدي به طور غيرمستقيم سلامت انسان را تهديد كرده و اثرات مخربي در محيط زيست به جا مي‌گذارند.

 

لايه ازن

در فاصله 50-20 كيلومتري از سطح زمين لايه‌اي كره زمين را در برگرفته است كه لايه ازن ناميده مي‌شود. اين لايه همانند يك سپر محافظ، مانع رسيدن اشعه‌هاي خطرناك نور خورشيد به زمين شده و ما را از گزند آن محفوظ مي‌دارد. اين اشعه‌ها در صورت رسيدن به زمين سبب ايجاد بيماري‌هاي چشم و پوست در انسان شده همچنين به محصولات كشاورزي و ماهي‌ها آسيب مي‌رسانند.

 

مواد مؤثر در ايجاد شكاف لايه ازن

برخي از موادي كه ما امروزه به استفاده از آنها عادت كرده‌ايم مي‌توانند باعث ايجاد شكاف در لايه ازن و رسيدن اشعه‌هاي خطرناك نور خورشيد به زمين شوند..

يخچال، دستگاه‌هاي خنك‌كننده و سرمازا مثل كولرهاي گازي، شانه‌هاي تخم‌مرغ و مواد اسفنجي، برخي از انواع اسپري‌ها مانند عطرها و خوشبو كننده‌ها و حالت‌دهنده‌هاي مو، حاوي موادي به نام كلروفلور و كربن‌ها هستند كه مي‌توانند سبب ايجاد شكاف در لايه ازن شود.

دانشمندان موفق شده‌اند تا مواد ديگري را كه زيان كمتري براي محيط زيست دارد جايگزين مواد مخرب لايه ازن يعني كلروفلوروكربنها سازند. در كشور ما نيز اين اقدام به طور همزمان صورت گرفته است و كارخانه‌هاي جديد ساخت يخچال به اين مواد دست يافته‌اند.

 

راههاي جلوگيري از افزايش شكاف لايه ازن

تا حدامكان از وسايلي كه حاوي مواد مخرب لايه ازن بوده و استفاده از آنها ضروري نيست مانند بعضي از اسپري‌ها خودداري كنيم.

به هنگام خريد يخچال و ساير وسايل سردكننده ازآنهايي كه حاوي مواد خطرناك كمتري براي لايه ازن بوده و داراي برچسب «بي‌خطر براي ازن» هستند خريداري كنيم.

 

اثر گلخانه‌اي چيست؟

اگر به طرز كار و عملكرد گلخانه آشنا باشيم مي‌توانيم به اثر گلخانه‌اي پي ببريم. نور خورشيد از ميان شيشه‌هاي گلخانه عبور كرده و با ورود به فضاي گلخانه ديگر راهي براي خروج ندارد. پس در واقع گلخانه وسيله‌اي براي جذب گرماست.

گازهاي موجود در اطراف زمين بخصوص گاز دي‌اكسيد كربن ، گرماي نور خورشيد را جذب كرده و باعث گرم شدن هوا مي‌شوند. پس هرچه مقدار اين گازها بيشتر شود دماي هوا افزايش خواهد يافت.

امروزه با استفاده زياد از سوخت‌هاي فسيلي سبب ورود گازها به هوا شده و به اين ترتيب بايد متذكر شويم كه گرم شدن هوا آن هم فقط به اندازه يك يا دو درجه اثرات منفي زيادي همچون موارد اشاره شده در زير را در پي دارد.

سبب ذوب يخهاي قطبي شمال و جنوب مي‌شود و به اين ترتيب بسياري از كشورها به زير آب خواهند رفت.

آب و هوا تغيير خواهد كرد. در نتيجه بسياري از فرآورده‌هاي كشاورزي و جانوري نابود مي‌شود.

با به زير آب رفتن بسياري از زيستگاه‌ها بخش زيادي از تنوع زيستي گياهي و جانوري را از دست مي‌دهيم.

 

باران اسيدي چيست ؟‌

باراني است كه مواد شيميايي و گازهاي خطرناك موجود در هوا همچون دي‌اكسيد گوگرد و اكسيدهاي نيتروژن را كه از سوزاندن سوخت‌هاي فسيلي (مثل نفت و زغال سنگ) وارد هوا شده‌اند جذب كرده است. اين نوع باران موجب بروز آسيب‌هاي فراواني به درختان، ساختمان‌ها و موجودات درون درياچه‌ها بخصوص ماهيها، مي‌شود.

 

آلودگي هوا در منزل

علاوه بر منابع اصلي آلودگي هوا عوامل بسياري هواي داخل خانه‌ها و مكان‌هاي عمومي را آلوده مي‌كنند كه عبارتند از:

آلاينده‌هاي سوختي ، سرب، دود سيگار، آزبست و آلاينده‌هاي ديگر.

 

الف- آلودگي‌هاي سوختي

مواد سوختي در منازل براي گرم كردن خانه ، گرم كردن آب و پخت غذا به كار مي‌رود.

يكي از مهمترين و خطرناك‌ترين گازهاي حاصل از سوخت، گاز منواكسيد كربن است.

دي‌اكسيد ازت و دي‌اكسيد گوگرد نيز از آلوده‌كننده‌هاي سوختي هستند.

گاز منواكسيد كربن بدون رنگ و بو است و به همين دليل وجود آن به آساني حس نمي‌شود.

در اثر سوخت ناقص مواد، يعني نرسيدن اكسيژن كافي به هنگام سوختن، گاز خطرناك منواكسيد كربن توليد مي‌شود.

مقادير كم گاز منواكسيد كربن سبب حالت گرفتگي، ضعف و درد ماهيچه شده و در مقادير زياد موجب اختلال ادراك، تشنج، بيهوشي و مرگ مي‌شود.

گاز دي‌اكسيد ازت به دستگاه تنفسي آسيب وارد مي‌كند و دي‌اكسيد گوگرد هم موجب التهاب چشم، بيني ، و دستگاه تنفسي مي‌شود.

 

چگونگي ورود گاز منواكسيد كربن به هواي منازل

هرگاه يك منبع ايجاد كننده اين گاز، مثل بخاري بدون دودكش، كرسي زغالي و غيره در منزل وجود داشته باشد و تهويه ساختمان بخوبي انجام نگيرد.

هنگام نصب دستگاه‌هاي مصرف‌كننده سوخت مثل: اجاق ، فر، آبگرمكن، بخاري دستي و غيره بدون وجود تهويه مناسب.

در مناطقي كه از زغال چوب براي گرم شدن استفاده مي‌كنند، چنانچه زغال خوب سرخ نشده باشد گاز منواكسيد كربن توليد مي‌كند.

هرگاه در داخل ساختمان احساس ناراحتي كرده و پس از خروج از فضاي خانه ، علائم ناراحتي از بين برود بخصوص اگر بيش از يك نفر به اين حالت مبتلا شود احتمال وجود گاز منواكسيد كربن در منزل وجود دارد.

 

راههاي كاهش آلودگي سوختي در خانه

وسايل حرارتي بايد توسط افراد متخصص مورد بازديد سالانه قرار گيرد.

دودكش‌ها و لوله بخاري‌ها را هميشه بررسي و آنها را تميز كرده و هرگونه زنگ‌زدگي ، پوسيدگي و ترك خوردگي را در كوره‌هاي حرارتي تعمير كنيم.

وسايل مصرف‌كننده سوخت بايد در جاي مناسب و به شكل صحيح نصب شوند. براي مثال : نصب آبگرمكن گازي درون حمام كاري بسيار خطرناك است.

هيچگاه از بخاري بدون دودكش و كلاهك براي گرم كردن فضاي خانه استفاده نشود.

براي اطمينان از نحوه صحيح كار دستگاههاي حرارتي لازم است آنها به طور مستمر كنترل شوند.

 

ب- سرب

سرب فلز خطرناكي است كه در محصولات بعضي از صنايع همچون رنگ‌سازي، باطري‌سازي، لعابكاري وجود داشته و همچنين در بنزين‌هاي حاوي سرب استفاده مي‌شود.

سرب از راه تنفس و يا وارد شدن گرد و غبار حاوي سرب يا رنگ‌هاي پوسته شده وارد بدن انسان مي‌شود.

سرب در بدن ذخيره مي‌شود و آثار آن غيرقابل برگشت مي‌باشد.

سرب به كودكان حتي قبل از تولد آنها صدمه مي‌زند هرچه سن كودك كمتر باشد خطرسرب براي او بيشتر است.

سرب در مقادير كم مي‌تواند موجب كندي رشد و مشكل يادگيري، افت ضريب هوشي و مشكلات رفتاري در كودكان مي‌شود.

مقدار زياد سرب سبب بالا رفتن فشار خون ، كم‌خوني ، بيماري كليه و اختلال در دستگاه توليد مثل در بزرگسالان مي‌شود.

 

براي كاهش خطرات سرب چه بايد كرد؟

براي نقاشي ساختمان خوب است ابتدا رنگ‌هاي پوسته شده قبل را تاحد امكان با دستمال مرطوب پاك كرد.

هنگام تراشيدن رنگ در و ديوار و سمباده كشيدن به آنها بايد از ماسك استفاده كرد و ساير افراد بخصوص كودكان را از محل گرد و غبار دور كرد.

دستها و اسباب‌بازي‌هاي كودكان را بايد مرتباً شست.

براي جلوگيري از انتشار گرد و غبار حاوي سرب مي‌توان بوسيله دستمال مرطوبي گردگيري كرد.

 

ج- دود سيگار

دود سيگار يكي از عوامل مهم در آلوده ساختن هواي داخل ساختمان است.

دود سيگار علاوه بر فرد سيگاري به افرادي كه هواي آلوده به دود را تنفس مي‌كنند زيان مي‌رساند. و حتي ممكن است موجب سرطان ريه درآنها شود.

دودسيگار خطري جدي براي سلامت كودكان است. كودكاني كه در كنار افراد سيگاري زندگي مي‌كنند در معرض بيماري‌هاي مختلف ريوي همچون برونشيت هستند.

براساس آمار، سالانه بين 150 تا 300 هزار نوزاد و كودك زير 18 ماه در اثر تنفس دودسيگار دچار عفونت دستگاه تنفسي مي‌شوند.

ابتلا به ناراحتي‌هاي گوش، حملات آسم، ايجاد تحريك در دستگاه تنفسي مانند سرفه و عطسه، خلط و خس‌خس كردن از ديگر عوارض سوء تنفس هواي آلوده به دود سيگار است.

تنفس هواي آلوده به دود سيگار در كودكان غيرآسمي نيز موجب بروز علائم آسم مي‌شود.

 

براي كاهش خطرات دود سيگار چه بايد كرد؟

در خانه سيگار نكشيده و به ديگران هم اجازه اين كار را نبايد داد (بخصوص در حضور نوزادان و شيرخواران)

اگر كسي در خانه سيگار كشيد حتماً در و پنجره‌ها را باز كرده تا هوا تهويه شود.

 

د-آزبست

يكي ديگر ازآلاينده‌هاي هواي داخل ساختمان آزبست است كه در عايق‌بندي ساختمان، در مقابل آتش، صدا و سرما به كار مي‌رود. همچنين در عايق‌بندي لوله‌كشي ساختمان استفاده مي‌شود.

ذرات آزبست به دليل پاره شدن عايق‌بندي‌هاي پوسيده و يا هنگام تعميرات ساختمان در هوا منتشر شده و از طريق تنفس وارد بدن انسان مي‌شود.

آثار تخريبي اين ماده در كوتاه مدت بروز نكرده ولي در بلندمدت به صورت سرطان‌هاي سينه و شكم آشكار مي‌شود.

افراد سيگاري بيش از ديگران در معرض اثرات سوء اين ماده هستند.

 

چه بايد كرد؟

چنان چه قسمت‌هاي عايق‌كاري شده منزل نياز به تعمير دارد، حتماً بايد از افراد با تجربه و آشنا به مسائل فني كمك گرفت.

هنگام تعمير عايق‌كاري منزل، افراد خانواده به خصوص كودكان را از محل دور كرد.

پس از تعميرات ساختمان خوب است ابتدا محل را نظافت اساسي كرده سپس از آن استفاده كرد.

 

هـ- ساير آلاينده‌ها

مواد شيميايي مختلف از جمله حشره‌كشها، رنگها، براق‌كننده‌ها ، واكس‌ها ، چسبها، پاك‌كننده‌ها، خوشبو كننده‌ها و سفيد‌كننده‌ها پس از استفاده ، بخشي از آن تبخير شده و وارد هواي تنفسي مي‌شود.

واكنش‌هاي سريع اين مواد عبارتند از: سوزش و خارش چشم، بيني، گلو و سردرد.

تماس طولاني مدت با اين مواد منجر به از دست دادن مقاومت بدن در برابر بيماريها، آسيب به كبد و كليه و دستگاه اعصاب مي‌شود.

 

براي كاهش ورود اين آلاينده‌ها چه مي‌توان كرد؟

از مواد شيميايي در مكان‌هايي استفاده شود كه به خوبي تهويه مي‌شوند. به كار بردن انواع سفيد‌كننده‌ها در حمام و دستشويي كه به خوبي تهويه نمي‌شوند خطرناك است.

اين مواد را به نحوي بايد دسته‌بندي كرد كه امكان پاشيده شدن، نشت كردن، و ريزش نداشته باشد.

استفاده از توري براي جلوگيري از ورود حشرات بهتر از استفاده از مواد حشره‌كش است.

در نقاشي با رنگ‌هاي روغني چنانچه از تينر و حلال‌هاي نفتي استفاده كنيم. اين مواد تبخير شده و هوا را آلوده مي‌كند. به همين دليل چه خوب است از رنگ‌هاي پلاستيك كه با آب رقيق شده و كم‌ضررتر هستند استفاده كرد.

از ذخيره كردن مواد سوختني به خصوص بنزين در محل زندگي خودداري كنيد. زيرا تبخير آن موجب آلودگي هوا مي‌شود.

 

سفر و محيط زيست

با اندكي دقت در رفتارهاي خود متوجه مي‌شويم كه هركدام از ما به نوعي سبب آلودگي و تخريب محيط زيست مي‌شويم.

چه خوب است از خود بپرسيم ما در اين آلودگي چقدر نقش داشته و در بهسازي و پاكسازي محيط اطراف خود چقدر سهيم هستيم؟

اين نكته را نبايد از نظر دور داشت كه بدون مشاركت همگاني اقدامات دولت‌ها نتيجه بخش نخواهد بود. و حفاظت از محيط زيست و منابع محدود حياتي همكاري دسته جمعي و مشاركت عمومي را مي‌طلبد.

در مسافرت ، با رعايت نكات زير مي‌توانيم در كاهش هزينه‌هاي خانوار و آلودگي‌هاي زيست محيطي نقش بسيار مؤثري داشته باشيم:

موتور خودروي خود را تنظيم كنيم، با معاينه فني و تنظيم موتور، بيش از 50 درصد گازهاي خطرناك خروجي از اگزوز كاهش مي‌يابد. ضمن آن كه ميزان مصرف بنزين 15 درصد كاهش مي‌يابد.

باد لاستيك‌ها را تنظيم كنيم تا ضمن بالا رفتن عمر لاستيك‌ها، بنزين كمتري مصرف شود. كم بادي لاستيك‌ها مصرف بنزين را 5درصد افزايش مي‌دهد.

فيلترهاي سوخت را تنظيم كنيم، اين امر تأثير بسزايي در افزايش توان موتور، كاهش مصرف سوخت و به دنبال آن كاهش ورود مواد آلاينده به هوا را دارد.

از حمل وسايل سنگين و غيرضروري در طول سفر بپرهيزيم و تاحدامكان خودرو را سبك نگه داريم. به ازاي هر 45 كيلومتر بار اضافي، ميزان مصرف بنزين1 درصد بيشتر مي‌شود.

با دقت و آرامش و با سرعت متناسب و بدون استفاده از ترمزهاي ناگهاني رانندگي كنيم اين امر سبب كاهش مصرف سوخت و آلودگي هوا مي‌شود.

به منظور جلوگيري از راه‌بندان‌هاي طولاني قوانين راهنمايي و رانندگي را رعايت كنيم.

تاحد امكان از بنزين بدون سرب استفاده كنيم، اين نوع بنزين سبب آلودگي كمتر هوا، افزايش عمر مفيد روغن و برخي از قطعات موتور نيز مي‌شود.

در هنگام سوخت‌گيري از سر ريز شدن باك جلوگيري كنيم.

در توقف‌هاي طولاني و ترافيك‌، موتور خودرو را خاموش كنيم. روشن كردن مجدد موتور، نسبت به روشن نگه داشتن آن براي مدت كوتاه، بنزين كمتري مصرف مي‌كند.

از انداختن هرگونه زباله بر سطح جاده‌ها خودداري كنيم.

از ريختن روغن موتور به داخل جريان آب و يا بر سطح خاك بپرهيزيم، زيرا با ريختن يك ليتر روغن موتور روي زمين، يك ميليون ليتر منابع زيرزميني آب آلوده مي‌شود.

از شستن ظروف كثيف و لباس‌هاي خود در رودخانه يا جوي آب بپرهيزيم، بهتر است آنها را در يك ظرف مخصوص شست و شو داده و آب كثيف باقيمانده را در فاصله‌اي دورتر از منبع آب بريزيم.

از رها كردن انواع باطري‌ها كه به طور عمده در راديو و يا دوربين عكاسي از آنها استفاده مي‌شود، خودداري كنيم، اين باطري‌ها حاوي فلزات خطرناك سنگيني همچون جيوه و كادميوم هستند كه با ورود به خاك سبب آلودگي آن مي‌شوند.

از ورود كيسه‌هاي پلاستيكي به درون آب جلوگيري كنيم. اين پلاستيك‌ها علاوه بر ورود فلزات سنگين خطرناك به درون آب، توسط جانوران درون آب بلعيده شده و يا دور آنها پيچيده و سبب مرگ آنها مي‌شود.

از رها كردن زباله در طبيعت بپرهيزيم و زباله‌هايي كه توسط ديگران به جا مانده است را نيز جمع‌آوري كنيم.

از نصب چادر و گستردن زيرانداز روي گياهان و بستن دچار به شاخه‌هاي ضعيف درختان بپرهيزيم.

از روشن كردن آتش در نزديكي درختان و همچنين گذاشتن ظروف داغ بر روي پوشش گياهي خودداري كنيم.

از شكستن شاخه‌هاي درختان و درختچه‌ها و بوته‌ها و كندن و سوزاندن آنها بپرهيزيم.

از تخريب زيستگاه موجودات وحشي و آزار رساندن به آنها بپرهيزيم. به خاطر داشته باشيم كه ما در خانه آنها مهمان هستيم.

از بردن وسايل نقليه موتوري بر روي رستني‌ها و مراتع خودداري كنيم.

از خريد محصولاتي كه از حيوانات و يا گياهان در معرض خطر انقراض به دست مي‌آيند، خودداري كنيم. به عنوان يك مصرف‌كننده قدرت خريد و انتخاب از آن ماست كه مي‌توان ازآن در جهت حفاظت از حيات وحش استفاده نمود.

 

 

 

 

 


 
ساعت ٤:٥۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/۳/٢٤  کلمات کلیدی:

مقدمه

روند رو به رشد آلودگي‌هاي محيط زيست در جهان امروز و افزايش بحرانهاي زيست محيطي موجود، مباحث مربوط به اين رشته را در سطوح مختلف بين‌المللي، منطقه‌اي، ملي و استاني در محور برنامه‌ريزي و تصميم‌گيري‌هاي كلان كشور و استان قرار داده است.  لزوم مشاركت همگاني در حفظ محيط زيست ايجاب مي‌كند كه فرهنگ زيست محيطي در بين عموم، گسترش يافته و اقشار مختلف اجتماع از مباحث و مسائل مربوط به محيط زيست آگاهي بيشتري يابند.

در اين ميان يكي از گروههاي مهم اجتماعي كه نقش اساسي در فرهنگ‌سازي و نهادينه ساختن رفتارهاي مثبت و هنجارهاي زيست محيطي در جامعه دارند مادران هستند. اين گروه تأثيرگذار چنانچه از معضلات زيست محيطي موجود اطلاع بيشتري به دست آورند بنا به حس مادرانه و مهر ذاتي به فرزندان خود در حفظ حقوق اوليه نسلهاي آينده مهين وارد عمل خواهند شد و با حركتي فراگير در اصلاح سوء رفتارهاي زيست محيطي فرزندان و نزديكان خود خواهند كوشيد.

مجموعه حاضر گامي كوچك است در تحقق اين هدف بزرگ ، به طور قطع اين گامهاي كوچك در دلهاي بزرگ مادران دورانديش انگيزه‌اي ايجاد خواهد كرد تا دست و انديشه آنان را در پاكسازي و بهسازي محيط و ارتقاي فرهنگ محيط زيست در جامعه به كار اندازد.

 

آب

آب مايه حيات است، زندگي تمام جانداران به آب وابسته است و تمام فعاليت‌هاي انسان هم به آب نياز دارد بيشترين مصرف آب در سه بخش كشاورزي، صنعت و مصارف خانگي است. مقدار آب توليد شده در طبيعت تقريباً ثابت است ولي به دليل افزايش بي‌رويه جمعيت و مصرف نادرست از اين منابع ارزشمند، امروزه با بحران آب مواجه شده‌ايم.

آب به دو صورت آبهاي سطحي و زيرزميني وجود دارد آن بخش از آب برف و باران كه روي زمين جاري است و به صورت نهرها، رودخانه‌ها، تالاب‌ها و درياها ديده مي‌شود آب سطحي ناميده مي‌شود و بخش ديگر هم در زمين نفوذ مي‌كند و آبهاي زيرزميني را به وجود مي‌آورد و ما به وسيله چشمه ، قنات و حفر چاه به آنها دسترسي پيدا مي‌كنيم.

آب در منازل براي پخت و پز، شست و شو و آبياري گياهان به كار مي‌رود اما آيا فكر مي‌كنيد همه آبي را كه ما روزانه در خانه‌هاي خود استفاده مي‌كنيم واقعاً ضروري است؟ خوب است هريك از ما قبل از اين كه شير آب را باز مي‌كنيم با خود بينديشيم كه براي انجام كار موردنظر واقعاً به چه مقدار آب نياز داريم و به دنبال اصلاح روش مصرف آب و يافتن راههاي صحيح و كاربردي براي صرفه‌جويي در اين ماده حياتي باشيم.

 

راههاي جلوگيري از مصرف بي‌رويه آب در منزل

اولين گام نصب وسيله‌اي به نام سر شير‌هاي پودر كننده و يا فشار شكن روي شيرهاي آب است كه به علت مخلوط كردن هوا با آب سبب مي‌شود در عين داشتن فشار زياد آب مقدار كمي آب مصرف شود اين وسيله در تمام مغازه‌هاي شيرآلات فروشي وجود دارد و قيمت زيادي هم ندارد.

با مراقبت از شيرهاي آب، تعويض و تعمير آنهايي كه چكه مي‌كند و بستن شيرهايي كه بي‌دليل باز مانده‌اند، به ميزان زيادي از هدر رفتن آب جلوگيري مي‌كنيم.

به ياد داشته باشيم شيري كه باز گذاشته مي‌شود در هر دقيقه بين 19-11 ليتر آب وارد فاضلاب مي‌كند. پس چه خوب است هنگام مسواك زدن، وضو گرفتن و ساير شستشوها شير آب را باز نگذاريم.

در فصول سرد به هنگام استحمام براي گرم شدن حمام از جريان مداوم آب گرم استفاده نكنيم. براي گرم كردن فضاي حمام مي‌توان از وسيله گرم‌كننده بي‌خطري استفاده كرد.

در هنگام شستن ظروف بهتر است ابتدا ظروف غذا را تا حد امكان از باقيمانده‌هاي غذا پاك كرده و آنها را به مدت كوتاهي خيس كنيم و پس از شستشو ، ظروف را در يك لگن آب قرار دهيم. به اين ترتيب آبكشي آنها هم سريع‌تر و هم با مصرف آب كمتري انجام مي‌شود.

هنگام استفاده از ماشين لباسشويي و يا ظرفشويي از حداكثر ظرفيت آن استفاده شود زيرا در هر بار استفاده از آنها مقدار زيادي آب و برق هدر مي‌رود، هيچگاه ماشين را براي چند تكه لباس و يا ظرف روشن نكنيم.

براي تميز كردن حيات و كوچه از جارو به جاي فشار آب استفاده كنيم.

براي تميز كردن خودرو به جاي استفاده از جريان پرفشار آب مي‌توان از يك سطل آب و يك تكه اسفنج يا پارچه استفاده كرد.

از مواد غذايي استفاده بهينه كنيم زيرا براي توليد مواد غذايي به منابع طبيعي از جمله آب و محيط زيست فشار زيادي وارد مي‌شود.

ما مي‌توانيم در منازل خود باغچه‌اي زيبا داشته باشيم بدون اينكه بيشتر از مصرف معمولي خود آب مصرف كنيم با استفاده دوباره از آب، براي مثال : استفاده از آبي كه براي شست و شوي ميوه‌ها و سبزيجات هدر مي‌رود چنين كاري ممكن است.

اگر چند بطري آب درون يخچال بگذاريم، نيازي نيست براي نوشيدن آب شير را باز بگذاريم تا آب آن خنك شود.

چه خوب است با رفتار صحيح خود ، ارزش اب را عملاً به كودكانمان ياد داده و آنها را به صرفه‌جويي در مصرف آب تشويق كنيم.

تا حدامكان براي آبياري فضاي سبز از آب شرب استفاده نكنيم.

براي جلوگيري از تبخير آب، بهترين زمان براي آبياري باغچه شب هنگام يا صبح زود است.

ريشه‌هاي درختان و پوشش گياهي با ايجاد منافذي در خاك سبب نفوذ بهتر آب باران به درون زمين مي‌شوند. آنها را حفظ كنيم.

هرچند وقت يكبار با يادداشت شماره كنتور قبل از خواب و كنترل آن در صبح روز بعد مي‌توان به نشت در لوله‌كشي ساختمان پي برد.

 

عوامل اصلي آلودگي آب :

    0    فاضلاب‌هاي شهري و خانگي

    0    فاضلاب‌هاي صنعتي

    0    آلودگي آب با سموم و كودهاي شيميايي

 

آلودگي آب در منازل

ما در منازل خود مقدار زيادي آب مصرف مي‌كنيم كه به دنبال آن فاضلاب فراواني توليد مي‌شود. پس از تصفيه آب موجود در فاضلاب ، از آن براي آبياري محصولات كشاورزي استفاده مي‌شود. اما بسياري از مواد كه به فاضلاب راه يافته‌اند در مراحل مختلف تصفيه از آن جدا نشده و به هنگام آبياري زمين‌هاي كشاورزي جذب محصولات كشاورزي شده و به اين ترتيب ما با استفاده از آنها دچار بيماري‌هاي مختلفي از جمله مسموميت‌ها و بيماريهاي صعب‌العلاج مي‌شويم.

انواع پاك‌كننده‌ها مانند پودرهاي رخت‌شويي، مايع ظرف‌شويي و سفيد‌كننده‌ها، انواع مواد نفتي همچون تينرها، حلال‌ها، جلا دهنده‌ها ، روغن‌هاي سوخته از جمله مواد خطرناكي هستند كه ما وارد فاضلاب مي‌كنيم.

پس چه خوب است قبل از وارد كردن اين مواد به فاضلاب كمي با خود فكر كنيم آيا راه بهتري براي رهايي از آنها وجود دارد؟

 

راه‌هاي عملي براي كاهش آلودگي منابع آب

از پودرهاي رخت‌شويي، مايعات ظرفشويي، پاك‌كننده‌ها و سفيدكننده‌ها در حد نياز استفاده كنيم. كف زياد نمي‌تواند سبب تميزتر شدن ظروف يا لباس‌ها شود بلكه نتيجه اين كار توليد فاضلاب و آلودگي بيشتر است.

تينرها، حلال‌ها و جلادهنده‌ها را به اندازه نيازمان بخريم زيرا نگهداي اين مواد در خانه به دليل آتش‌زا بودن خطرناك است و ريختن آنها درون فاضلاب يا روي زمين نيز باعث آلودگي منابع آب مي‌شود.

مراقب باشيم نفت، بنزين و روغن موتور وارد آبهاي سطحي يا سيستم فاضلاب نشود.

بهتر است به جاي رنگ‌هاي روغني از رنگهاي پلاستيكي استفاده كنيم زيرا اين رنگها خطر كمتري براي محيط زيست دارند چه خوب است آنها را به اندازه مصرف تهيه كنيم، باقيمانده آن را دور نريخته و براي مصارف بعدمان نگه داشته و يا در اختيار دوستان و همسايگان قرار دهيم.

بازيافت: بازيافت يا بازيابي نام روشهايي است كه به كمك آن مي‌توانيم مواد مصرف شده را حفظ كنيم و دوباره مورد استفاده قرار دهيم. انسان امروزه موادي نظير كاغذ، شيشه، فولاد و آلومينيوم را به مقدار فراوان براي توليد كتاب، روزنامه ، پاكت، جعبه، ظروف شيشه‌اي ، قوطي ، وسايل نقليه و بسياري چيزهاي ديگر به كار مي‌گيرد.

مردم اين مواد را پس از مصرف دور مي‌ريزند و اين مسئله دو مشكل اساسي را به وجود مي‌آورد اول اين كه بايد مقدار زيادي زباله را دفع كنيم تا بهداشت محيط حفظ شود مشكل دوم نيز آن است كه هر روز تقاضا براي مواد خامي كه اين محصولات از آنها ساخته مي‌شود افزايش مي‌يابد، منابع موجود در زمين محدود هستند و اگر در روش مصرف خود تغييري ندهيم خيلي سريع به پايان مي‌رسند.

امروزه در كشورهاي صنعتي براي تهيه روزنامه‌ها به ميزان 25 تا 50 درصد از كاغذ بازيافت شده استفاده مي‌كنند، در صنعت بسته‌بندي نيز 80 درصد جعبه‌هاي مقوايي، بازيافتي هستند.

زباله‌ها موادي هستند كه ظاهراً به درد نخور بوده و دور ريخته مي‌شود، زباله‌هاي خانگي شامل پس مانده مواد خوراكي، كاغذ ، شيشه ، مقوا، فلزات ، پلاستيك و است .

هركدام از ما به طور متوسط روزانه يك كيلوگرم زباله توليد مي‌كنيم به عبارت ديگر مواد غذايي و كالاهايي را كه با زحمت زياد و وارد شدن خسارتهاي فراوان به محيط زيست توليد كرده‌ايم به راحتي به صورت زباله در مي‌آوريم كه براي دفع آن به زمين زيادي نياز است.

 

چه بايد كرد؟

اولين نكته استفاده صحيح و بهينه از كالاهاست. با اين كار علاوه بر صرفه‌جويي در هزينه خانواده ، مصرف مواد اوليه و انرژي، مقدار كمتري نيز زباله توليد كرده‌ايم.

دومين نكته در مديريت زباله، جداسازي مواد تشكيل‌دهنده زباله براي بازيافت كردن آنهاست.

 

فوايد بازيافت

بازيافت زباله ، سه فايده مهم براي محيط زيست دارد!

1- صرفه‌جويي در مصرف مواد خام: ما به كمك بازيافت زباله در مصرف منابع طبيعي صرفه‌جويي كرده‌ايم زيرا به جاي استفاده از مواد خام براي توليد محصولات نو ، از مواد بازيافتي استفاده مي‌كنيم.

2-صرفه‌جويي در مصرف انرژي: البته براي بازيافت مواد زايد هم نياز به مقداري انرژي است اما انرژي لازم براي بازيافت زباله خيلي كمتر از انرژي مورد نياز براي توليد محصولات جديد از مواد خام است. براي مثال ساختن آلومينيوم از آلومينيوم بازيافت شده 90 درصد انرژي كمتر از ساختن آن از سنگ معدن نياز دارد.

3- نياز به فضاي كمتر براي دفن زباله ، مواد قابل بازيافت و مراحل آن : در گام اول براي بازيافت زباله‌ها بايد مواد قابل تجزيه مثل پسمانده‌هاي آشپزخانه و مواد غذايي را از ساير زباله‌ها جدا كرده و سعي شود فقط اين مواد را در كيسه زباله ريخته و به ماشين‌هاي مخصوص حمل زباله تحويل دهيم.

اين مواد را به نوعي كود به نام كمپوست تبديل مي‌كنند كه براي اصلاح خاك و جبران مواد غذايي از دست رفته به كار مي‌رود.

در مرحله بعد بايد مواد قابل بازيافت را از زباله‌ها جدا كنيم. شيشه، كاغذ، پلاستيك و انواع فلزات از بهترين مواد براي بازيافت هستند.

الف- كاغذ : آيا مي‌دانيد ك براي توليد يك تن كاغذ نياز به قطع 17 اصله درخت بالغ است اگر هر شخصي كاغذهاي باطله‌اش را در طول يك سال جمع كند معادل 5/1 اصله درخت مي‌شود و اگر همه ما ايرانيان اين كار را انجام دهيم از قطع شدن 100 ميليون درخت در طول يك سال جلوگيري كرده‌ايم بنابراين :

روزنامه‌ها و كاغذهاي باطله و دفترچه‌هاي تمام شده بچه‌ها را هرگز دور نريزيم ، آنها را از ساير زباله‌ها جدا كرده و به مأموران بازيافت تحويل دهيم.

اشيايي مثل پاكت‌ها و پوشه‌ها را دور نيندازيم تا در موقع لزوم از آنها استفاده كنيم.

ب- مواد پلاستيكي: آيا مي‌دانيد كه پلاستيك‌ها از نفت كه منبعي تمام‌شدني است تهيه شده ولي به علت غيرقابل تجزيه بودن از زباله‌هاي پايدار و آلوده‌كننده محيط زيست محسوب مي‌شود. 30درصد از پلاستيك‌هاي توليد شده در بسته‌بندي به كار مي‌روند پس چه خوب است:

هنگام خريد از بسته‌بندي‌هاي زايد توسط فروشنده جلوگيري كنيم.

از كيسه‌هاي پلاستيك خشك و غيرآلوده چندين بار استفاده كنيم و در پايان هم براي جمع‌آوري زباله‌هايمان از آنها استفاده كنيم.

براي خريد از ساك‌هاي پارچه‌اي استفاده كنيم.

سعي كنيم در مراسم و مهماني‌ها از ظروف قابل شست و شو به جاي ظروف يكبار مصرف استفاده كنيم.

ج- شيشه : آيا مي‌دانيد كه بطري شيشه‌اي را كه امروز دور مي‌اندازيم تا 1000 سال ديگر هم به صورت زباله در روي زمين باقي مي‌ماند.

براي توليد شيشه بايد مقدار زيادي شن و ماسه از زمين استخراج شود كه اين كار نياز به مصرف مقدار زيادي انرژي و آب دارد.

بازيافت شيشه سبب جلوگيري از حفاري‌هاي جديد در معادن شن و ماسه ، صرفه‌جويي در مصرف انرژي و آب مي‌شود از طرف ديگر نياز به فضاي كمتري براي دفن زباله‌هاي شيشه‌اي است.

ما مي‌توانيم با جدا كردن انواع ظروف شيشه‌اي شكسته، شيشه‌هاي مربا ، سس و غيره در منازل گام بزرگي در جهت بازيافت شيشه‌ها برداريم.

در صورت امكان بطري‌هاي شيشه‌اي را برحسب رنگ جدا كرده و درب‌ها و گلوبندهاي سربي دور آنها را جدا كنيم.

د- آلومينيوم : آيا مي‌دانيد اگر قوطي آلومينيومي را دور بيندازيد بعد از 500 سال هنوز هم به صورت زباله باقي خواهد ماند.

به كمك بازيافت هر تن آلومينيوم ، حدود هزار دلار صرفه‌جويي ارزي مي‌شود.

آلومينيوم مي‌تواند بارها ذوب شود و به قوطي يا ظرف جديدي تبديل گردد.

نه تنها قوطي و ظروف آلومينيومي قابل بازيافت‌اند بلكه ورقه‌هاي آلومينيومي بشقاب پيتزا و شيريني هم قابل بازيافت هستند آنها را هم جدا كرده و با ساير زباله‌ها دور نريزيم.

 

زباله‌هاي خطرناك

بعضي از زباله‌هاي توليد شده در خانه‌ها از مواد بسيار خطرناك به شمار مي‌آيند مانند باطري‌هاي مختلف، لامپ‌هاي مهتابي و جيوه‌اي، لوازم الكتريكي و   . اين وسايل داراي مواد خطرناكي هستند كه سلامت ما و محيط زيست را تهديد مي‌كند چه خوب است از لوازم خانگي يا اسباب‌بازيهاي باطري‌دار كمتر استفاده كنيم. ساعتهاي اتوماتيك بهتر از ساعتهايي است كه با باطري كار مي‌كند.

باطري‌ها را در دسترس بچه‌ها قرار ندهيم.

از قراردادن لامپ‌هاي مهتابي و جيوه‌اي و يا لامپهاي سوخته در محلي كه احتمال شكستن آنها وجود دارد خودداري كنيم، مواد موجود در آنها به شدت محيط زيست را آلوده مي‌كند.

 


 
ساعت ۱۱:۳٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/٢/۱٩  کلمات کلیدی:

ناحيه چيست ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

به نام يگانه خالق موجود كه با قدرت بي‌نهايتش سرزمينهاي مختلفي را به وجود آورد مفهوم ناحيه يكي از مفاهيم اصلي در مطالزعات جغرافيايي است. جفرافيدانان از ديرباز سطح زمين را به واحدهاي جغرافيايي كه در آن پديده‌ها با هم تجانس و وحدت دارند تقسيم كردند عامل تمايز اين واحدهاي جغرافيايي تفاوت مكانها و پديده‌هاي موجود در آنهاست. عاملاصلي در يك ناحيه وحدت و همدلي نسبي است. يك ناحيه جغرافيايي با ناحيه مجاور آن متفاوت است وقتي كه يك فضاي جغرافيايي را براساس ضوابط يا معيارها به واحد كوچكتري تقسيم كنيم به طوري كه با واحد مجاور تفاوت داشته باشند ناحيه‌بندي كرده‌ايم. معيارهايي براي تعيين حدود يك ناحيه وجود دارد اين معيار ممكن است عوامل طبيعي توپوگرافي، آب و هوا، خاك و پوشش گياهي باشد. ممكن است عوامل يا معيار انساني باشد مثل مذهب، زبان، فعاليت اقتصادي انتخاب معيار و ملاك براي تعيين حدود يك ناحيه به ذهن و فكر جغرافيدان بستگي دارد.

نواحي طبيعي

جغرافيدان براي تقسيم‌بندي نواحي طبيعي از چند عامل استفاده ميكنند كه مهمترين آن عبارتند از آب و هوا، پوشش گياهي و خاك.


آب و هوا

يكي از مهمترين ويژگي‌هاي نواحي طبيعي آب و هواست دما و بارش مهمترين عناصر آب و هوا به شمار مي‌آيند.

دما

دما براثر تابش خورشيد برسطح زمين پديد مي‌آيد. اولين و مهمترين تأثير خورشيد بر جو اتمسفر مي‌گذارد. در عرضهاي جغرافيايي پايين و نواحي استوايي نور خورشيد در تمام ايام سال تقريباً به حالت قائم مي‌تابد اما هر قدر به عرضهاي جغرافيايي بالاتر نزديك مي‌شويم زاويه تابش مايلتر مي‌شود. اين امر موجب پديد آمدن سه ناحيه متفاوت از نظر دما مي‌شود. ناحيه حاره، ناحيه معتدل و ناحيه سرد يا قطبي.

بارش

بارش ديگر عنصر مهم آب و هوايي است كه در تقسيم‌بندي نواحي آب و هوايي از آن استفاده مي‌كنند مقدار بارش روزانه يا شدت بارندگي از نظر مسائل مربوط به فرسايش خاك و كشاوزي اهميت دارد براساس ويژگيهاي  عمدة بارش از قبيل بارندگي سالانه توزيع فصلي بارش و بالاترين بارش روزانه ايران به شش ناحيه بارشي تقسيم شده است.

1ـ ناحيه خزر غربي 2ـ ناحيه خزر شرقي 3ـ ناحيه كردستان 4ـ ناحيه آذربايجان و زاگرس 5ـ ناحيه خراسان 6ـ ناحيه داخلي

تعيين نواحي آب و هوايي

اقليم شناسان با استفاده از معيارهاي مختلف نواحي اقليمي جهان را بررسي و تقسيم‌بنديهايي كرده‌اند يكي از معروفترين اين تقسيم‌بندي  طبقه‌بندي كوپن است. اين طبقه‌بندي براساس سه معيار بارش دما و پوشش گياهي انجام شده است.

  

پوشش گياهي و زندگي جانوری

 

به مجموعه‌اي از موجودات زنده و محيط فيزيك غيرزنده‌اي كه اين موجودات با آن در ارتباطند اكوسيستم مي‌گويند. گياهان و جانوران از طريق مبادلة ماده و انرژي با هم ارتباط متقابل دارند. البته همه اين فرايندهاي انرژي مورد نياز خود را از خورشيد به دست مي‌آورند.

جانوران نمي‌توانند غذا بسازند به همين دليل به گياهان وابسته‌اند بنابراين نقاطي كه انبوه‌ترين پوشش گياهي را دارند مانند نواحي استوايي تعيين حدود ناحيه جانوري به علت متحرك بودن حيوانات و مهاجرت‌هايي كه در طول سال انجام مي‌دهند. مشكل‌تر و مرزهاي اين نوع نواحي متغير است.


 

خاك

گياهان علاوه بر آب و انرژي خورشيد به خاك نيازمندند خاك محصول نهايي هوازدگي و نتيجة تخريب فيزيكي و شيميايي سنگ‌هاست. در تشكيل خاك عواملي چون سنگ اوليه اقليم، شيب زمين، زمان تشكيل و زندگي گياهي و جانوري خاك دخالت دارند. باقي‌مانده گياه و اجساد جانوران با گذشت زمان مي‌پوسد و موجب افزيش هوموس خاك مي‌شود. هوموس يا گياه‌خاك بخش آلي خاك گفته مي‌شود.

خاك‌هاي نواحي قطبي و سردسير

در نواحي جنب قطبي شمال كانادا، اروپا و آسيا است و بعلت يخبندان شديد و كنده شدن عمل تجزية خاك اين مناطق از نظر هوموس و تركيبات كربني فقير است. معروفترين خاك اين ناحيه پودزول نام دارد.

خاك نواحي معتدل:

در اين نواحي به علت بارش نسبتاً كافي گياهان رشد مي‌كنند از بهترين انواع خاك اين نواحي مي‌توان چرنوزيوم نام برد. كه هوموس فراوان دارد و در جنوب روسيه ناحيه پامپا در آرژانتين و پريري در آمريكاي شمالي ديده مي‌شوند.

خاك نواحي مرطوب استوايي در اين ناحيه پوشش گياهي انبوه است اما در اثر بارش فراوان كانيها و هوموس خاك شسته مي‌شود و خاك فقير مي‌شود. اين ناحيه لاتريت نام دارد. و به رنگ زرد يا قرمز است.


 

خاك نواحي بياباني

اين خاكها در نواحي خشك كم گياه و فاقد گياه تشكيل مي‌شوند هر چند كانيهاي فراوان دارند اما از نظر مواد آلي فقيرند. خاك اين ناحيه هم سيروزوم نام دارد.

عوامل اقتصادي:

معيار ديگري كه براي تقسيم بندي نواحي به كار مي‌رود عوامل اقتصادي است. براي مثال در نواحي مختلف محصولات كشاورزي متفاوتي به عمل مي‌آيد از آنجا كه عواملي چون آب و هوا، نوع خاك، دسترسي به ماشين آلات، سم و كود و نظاير آن در مكانهاي مختلف متفاوت است. نواحي مختلف براساس نوع محصولات كشاورزي پديد مي‌آيد. گاهي در برخي از نواحي استخراج نوعي از منابع معدني با توليد يك كالا تخصصي مي‌شود علل عمدة چنين پديده‌اي نزديكي به معادن، دسترسي به سرمايه نيروي كار بازار مصرف و امكان حمل و نقل آسان است.

ناحيه نفت‌خيز اطراف خليج فارس ناحيه‌اي بوت در ايالت مونتناي آمريكا كه به توليد و استخراج مس مشهور است و ناحيه آسياي جنوب شرقي كه به توليد وسايل صوتيو تصويري و ابزارهاي الكترونيكي اختصاص يافته است، نمونه‌هايي از اينگونه نواحي هستند. شيوه‌هاي تجارت و بازرگاني نيز در برخي نواحي چشم‌اندازهاي خاصي به وجود مي‌آورد. كه اينگونه نواحي را از نواحي مجاور متمايز مي‌سازد. از ديگر ملاكهاي تقسيم‌بندي نواحي عامل ثروت و فقر يا توسعه‌يافتگي و توسعه‌نيافتگي است. يكي از معيارهاي رايج در تقسيم‌بندي نواحي ميزان درآمد سرانه كشورها يا نواحي است براي اندازه‌يري توسعة انساني سه عامل قدرت خريد،ميزان با سوادي و اميد به زندگي مورد توجه قرار مي‌گيرند و پس از جمع اين سه عامل و بدست آوردن يك شاخص نواحي مختلف از نظر  توسعة انساني روي نقشه نمايش داده مي‌شوند. سازمانها و اطلاعيه‌هاي اقتصادي و تجاري كه نيز موجب بهم پيوستن كشورهاي عضو مي‌شود.

 

 

 

 

 

 

مرزهاي ناحيه

تعيين مرززهاي دقيق نواحي كار دشواري است لبته مرز نهايي طبيعي مثلاً خاكهاي چربنوزيوم يا زيست بوم جنگل‌هاي استوايي را آسانتر از نواحي فرهنگي و انساني ميتوان تعيين كرد مرزهايي كه بر روي نقشه‌ها ترسيم مي‌شوند قراردادي هستند و در واقع در روي زمين وجود ندارند.

علاوه بر اين مرزهاي نواحي قابل تغييرند مثلاً با فعاليت‌هاي انساني ممكن است پوشش گياهي خاص يك ناحيه از بين برود. يا كشت نوعي ديگر از محصولات در مجاورت كشت قبلي انجام مي‌پذيرد يا جايگزين آن مي‌شود.

كانون ناحيه

هر ناحيه‌اي جغرافيايي داراي كانون مركزي است كه عوامل وحدت و تجانس به خوبي و وضوح در آن ديده  مي‌شود. روش‌هاي جديد ناحيه‌بندي امروزه براي ناحيه‌بندي از روش‌هاي جديد نقشه‌كشي تفسير عكسهاي هوايي سيستم‌هاي اطلاعات جغرافيايي و به ويژه روشهاي آماري و رياضي استفاده مي‌شود. جغرافيدانان پس از تعيين معيارها و شاخه‌هاي ناحيه‌بندي با ساتفاده از روشهاي آماري و كمي فراواني تكرار پديده‌ها در واحد سطح ضريب همبستگي و غيره

ميزان وحدت و تجانس را در يك ناحيه تعيين مي‌كنند و آن را به وسيله نقشه نمايش مي‌دهند.


 

معرفي منابع براي مطالعه بيشتر:

1ـ دكتر نظريان اصغر، سير تحولات مفاهيم و پژوهشهاي ناحيه‌اي در جغرافيا، مجلة رشد، آموزش جغرافيايي شماره‌هاي 19 و 20.

2ـ دكتر بهروز فاطمه، زمينه‌هاي قالب در جغرافياي انساني، انتشارات دانشگاه تهران، ص.ص 22،130،83

3ـ دكتر منشي‌زاده رحمت‌اله، جهان اسلام و تحولات ساختاري با مقدمه‌اي از استاد دكتر محمدحسن گنجي انتشارات مسحي

4ـ دكتر نظريان اصغر، مباني و روش مطالعات ناحيه‌اي در ايران و رشد آموزش جغرافياي شمارة 8.

معرفي برخي سايت‌هاي اينترنتي مرتبط با جغرافيا و زمين اسي

1.                      www.ul.ac.Iv/red/rcgsss/climate/magazien

2.                      www.digtal-wisdom.org

3.                      www.maps-online.betشن

 

 

 


 
ساعت ٢:٤٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/٢/٢  کلمات کلیدی:

سلام اگر سوالاتی در باره جغرافيا ( چه درسی و چه غير درسی) با ما در ميان بگذاريد تا به آن ها جواب دهيم . هميشه سبز و بهاری باشيد .


 
ساعت ۱٢:۱٠ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٤/۱/۱٩  کلمات کلیدی:

بازيافت چه بايد كرد ؟

اولين نكته استفاده صحيح و بهينه از كالا هاست .

با اين كار علاوه بر صرفه جويی در هزينه خانواده ، مصرف مواد اوليه و انرژی ، مقدار كمتری نيز زباله توليد كرده ايم .

مديريت زباله ،جداسازی مواد تشكيل دهنده زباله برای بازيافت كردن آن هاست .

فوايد بازيافت :

۱ـ صرفه جويی در مصرف مواد خام

۲ـ صرفه جويی در مصرف انرژی

۳ـ نياز به فضای كمتر برای دفن زباله


 
ساعت ٧:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/۱/۱۱  کلمات کلیدی:

بازيافت :

بازيافت يا بازيابی نام روشهايی است كه به كمك آن می توانيم مواد مصرف شده را حفظ كنيم و دوباره مورد استفاده قرار دهيم .

انسان امروزه موادی نظير كاغذ ، شيشه ، فولاد و آلومينيوم را به مقدار فراوان برای توليد

كتاب ، روزنامه ، پاكت ، جعبه ، ظروف شيشه ای ، قوطی ، وسايل نقليه و بسياری چيزهای ديگرز به كار می گيرد .


 
ساعت ٧:۳٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/۱/۱۱  کلمات کلیدی:

عوامل اصلی آلودگی آب :

فاضلاب های شهری و خانگی

فاضلاب های صنعتی

آلودگی آب با سموم و کودهای شيميايی


← صفحه بعد صفحه قبل →