ساعت ۱٢:٠۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/٤/۱٩  کلمات کلیدی:

درس دهم : زندگی در نواحی قطبی زمین (انسان در قطب)
هدف کلی
آشنایی با نحوه ی زندگی انسان در نواحی قطبی از دیرباز تاکنون و چگونگی تطبیق و بهره برداری با محیط

هدفهای جزیی
1. آشنایی با کاشفان نواحی قطبی
2. آشنایی با زندگی اسکیموها در شمالگان
3. آشنایی با شمالگان امروزی و زندگی مدرن
4. آشنایی با نحوه ی استقرار جمعیت در نواحی قطبی
5. آشنایی با توانهای محیطی نواحی قطبی
6. آشنایی با گردشگران و جاذبه های گردشگری نواحی قطبی
7. مشکلات زندگی در نواحی قطبی و چشم انداز آینده آن
8. توسعه و تعمیق اطلاعات دانش آموزان از زندگی انسان در قطب باIT و دسترسی به اطلاعات جدید و به روز از آن

هدفهای رفتاری : دانش آموزان پس از پایان درس باید بتوانند : با استفاده از ICT به اهداف زیر رسیده و با استفاده از متن، تصویر ، رسم جدول و نمودار و مدل در صورت امکان آنها را ذخیره نمایند.
1. کاشفان مهم قطب را نام ببرند و ارزش کار آنها را توضیح دهند. (حداقل 4 مورد) 
2. نحوه ی زندگی سنتی اسکیموها در قطب شمال را با زندگی امروزی مقایسه نماید. 
3. زندگی انسان مدرن در قطب شمال را با زندگی اسکیموها مقایسه کنند. (حداقل در 4مورد)
4. حداقل 4 مورد از توانهای محیطی نواحی قطبی را نام ببرند.
5. استفاده از انرژی درون گرمایی زمین و تأثیر آن بر نواحی سرد را توضیح دهند. (با رسم و یا ارائه شکل و مدل)
6. حداقل 2 مورد از تأثیر جریانهای گرم دریایی را در تعدیل آب و هوای قطبی شمال را تحلیل نماید. 
7. منابع طبیعی نواحی قطبی که از راه صید و شکار تأمین میشود را نام ببرند. (حداقل 2 مورد)
8. منابع و معادن مهم نواحی قطبی را نام ببرند. (از قطب شمال و جنوب به تفکیک هرکدام 2مورد)
9. علت اهمیت قطب جنوب را توضیح دهند. (حداقل 4 مورد)
10. جاذبه های توریستی نواحی قطبی را نام ببرند. (قطب شمال و جنوب به تفکیک هرکدام 4 مورد)
11. با توجه به اطلاعات داده شده تصور شما از آینده مناطق قطبی چیست؟ (حداقل به 2 مورد اشاره شود)
12. امروزه در مناطق قطبی برای بهبود زندگی با در نظر گرفتن نگرش توسعه پایدار نسبت به استفاده از منابع آن چه می کنند؟
مطالب و اطلاعات تهیه شده با استناد به کتاب جغرافیای 2 جهت تدرسی درس دهم توسط دبیر که در مستند تهیه شده با Flash آماده گردیده است.
وضعیت اکتشافات د ر قطبین کره زمین
زمان ورود
قطب جنوب
قطب شمال
ملیت
نام کاشف
17

*
انگلیسی
دیویس
17
*
*
اسکاتلندی
راس
18
*

آمریکایی
پالمر
18
*

روسی
بلینگهسوزن
19
*

اسکاتلندی
ودل
19
*

فرانسوی
دورویل
19
*

آمریکایی
ویلکس
19
*

نروژی
بورکگرونیک
19
*

انگلیسی
اسکات
19
*

آلمانی
فیلکنر
19

*
نروژی
نانسن
20
*

انگلیسی
ادوارد هفتم
20
*

انگلیسی
شکلتن
20
اولین کاشف سرزمین جنوب
*
نروژی
آموندسن
20
*

استرالیایی
ماویسن
20
* سفر با هواپیما

آمریکایی
اولین برد
20
*

استرالیایی
ویلکنز
20

*
آمریکایی
الزورت
 مآخذ استخراج جدول : آسیموف- ایزاک- ترجمه محمودی محمد- قاره قطب جنوب - 1371

زندگی انسانها در نواحی قطبی
زمان دقیق ورود اولین انسان به نواحی حاشیهای قطبها معلوم نیست اما اولین اکتشافات در زمینهاسرار قطبها و ننقاط مرکزی آنها از اوایل قرن بیستم آغاز شد. آنها ابتدا با سورتمههایی که سگها آنها را می کشیدند جابجا می شوند سپس با کشتی و امروزه به وسیله هواپیما بر فراز آن پرواز میکنند.
در ناحیه قطبی شمال، مخصوصا در شمال غرب قاره اروپا، بیشترین تجمع انسانی ( نسبت به سایر نقاط قطب) وجود دارد. از مشهورترین ساکنان اولیه ناحیه شمال" اسکیموها " ( گوشت خام خوار) میباشند. اسکیموها در بعضی فنون بسیار پیشرفتهاند، به خصوص در ماهیگیری، دریا نوردی، ساختن قایقهای سبک وتهیه لباسهای گرم. شیوه و محل زندگی آنان متناسب با فصل تغییر میکند. در زمستان درکلبههای یخی نزدیک ساحل زندگی میکنند و به شکار شیر دریایی و نهنگ میپردارند و در تابستان زیر چادر و در کنار رودها اقامت میکنند، ماهی آزاد میگیرند و گوزن شمالی شکار میکنند.
بیشتر قبایلی که در منطقه قطبی زندگی میکنند، فرهنگ اصیلی دارند. زندگی در کلبههای یخی یا ایگلو در زمستان و چادرهایی مخروطی در تابستان شکار و پرورش گوزن و مفاهیم مذهبی که بر اساس دو گانگی میان تابستان مذکر و زمستان مونث است جزئی از این فرهنگ تلقی می شود.
در منطقه قطب جنوب انسانی زندگی نمیکند. ساکنان آن در واقع محققان و پژوهشگران هستند که از ملیتهای مختلف تشکیل شدهاند و به طور موقت برای انجام امور علمی و تحقیقاتی به این منطقه میآیند. کل جمعیت جنوبگان در فصل تابستان بیش از 700 نفر( به جهت تحقیقات و مطالعات) و حدود 500 نفر در فصل زمستان( دوره استراحت اجباری) اقامت دارند. و هر ساله به تعداد آنها اضافه میشود.
در شهرهای جدید قطبی مانند شهر اینویک مهندسان میان زمین یخبندان و اتاقهای گرم فضایی خالی ایجاد کردهاند که از آب شدن طبقهی یخ جلوگیری میکنند. در ساختمانهای کوچک نیز به جای پایه از یک فرش سنگ ریزه به قطر نیم متر استفاده شده است که با عبور جریان هوا در میان آن گرمای ساختمان حفظ میشود. مجاری فاضلاب و لولههای آب آشامیدنی بالاتر از سطح زمین است و در محفظههایی است که آب داغ از آن می گذرد و گرمای موجود مانع انجماد مجاری فاضلاب و لولههای آب آشامیدنی میشود.( برای انتقال نفت نیز از این پایهها استفاده میشود) برای ساختن جادهها طبقه یخبندان را با خس و خاشاک میپوشانند و روی آن را با سنگ فرش می پوشانند. در ساختمان فرودگاه نیز از سنگ فرش به قطر چند متر و با استحکام زیاد استفاده میکنند.

توانهای محیطی نواحی قطبی
سرزمینهای قطبی از بسیاری از امکانات وتوانهای محیطی برخوردارند از جمله آنها:
1- انرژی گرمایی درون زمین: انرژی درون زمین بسیار زیاد است. اگر با احتیاط از گرمای درون زمین استفاده کنیم انرژی زیادی به دست خواهیم آورد، بدون اینکه به زمین صدمه بزنیم. این گرما طبیعی است و چون برای بدست آوردن آن از انواع سوخت استفاده نمیشود، هوا را نیز آلوده نمیکند. آب گرم درون زمین مواد شیمیایی زیادی دارد که باعث صدمه به لولهها میشود که برای جلوگیری گرمای آب زیر زمینی را به آبی می دهند که مواد شیمیایی نداردو سپس استفاده میکنند.
2- جریانهای گرم دریایی: آبهای گرم مناطق حاره منشا جریانات گرم دریایی هستند که با حرکت به عرضهای بالا وارد مناطق قطبی میشوند ودر مسیر حرکت خود، دمای اطراف خود را افزایش میدهند. این ویژگی آب و هوایی، قابلیتهایی را در نواحی قطبی به وجود میآورد. وجود این جریانهای گرم باعث افزایش دما در مقیاس کوچک، افزایش اکسیژن محلول در آب و در نتیجه، جذب دستههای عظیم ماهی و پیشرفت صنعت ماهیگیری در دریای شمال شده است. مانند جریان دریایی گلف استریم که در کناره غرب شبهجزیرهی اسکاندیناوی تا دریای بارتز در شمال را تحت تاثیر قرار میدهد.
3- صید و شکار: به دلیل شرایط زیستی خاص در آبهای نواحی قطبی جانوران ویژهای مانند سیلها (فکها)، والها، خوکهای دریایی در این مناطق زندگی میکنند. این جانوران منبع مهم تامین پروتئین و مواد دارویی ساکنان این مناطق به شمار میآیند.
4-  منابع و معادن: از دیگر توانهای محیطی نواحی قطبی، وجود منابع  عظیم طبیعی است که میتواند زمینه فعالیتهای اقتصادی و جذب جمعیت را فراهم سازد. برای مثال، بزرگترین تشکیلات زغالسنگی جهان در کوههای سراسری قطب جنوب قرار دارد. مسایل و مشکلات مربوط به فناوری، سیاستهای بین المللی و محیط طبیعی سخت قطب جنوب استفاده از ذخایر با ارزش آن را محدود ساخته است.همچنین از سال 1977 استخراج نفت در نواحی شمالی ایالت آلاسکای امریکا شروع شده است. البته این عمل با مخالفت شدید سازمانهای زیست محیطی روبرو شدهاست. همچنین استخراج طلا در آلاسکا والماس در نواحی اطراف رودخانهی " لنا" در سیبری، که در گذشته انجام میشد همچنان ادامه دارد. در نواحی شمالی کشور نروژ واقع در شبهجزیرهی اسکاندیناوی نیز از معادن غنی سنگ آهن بهره برداری میگردد. علاوه بر آن از سال 1900 میلادی، سوئدیها از معدن آهن" کرونا" وسپس از ذخایر غنی زغال سنگ، واقع در جزایر اسپیتزبرگن، استفادهی شایانی میبرند. غیر از نمونههایی که ذکر گردید، فلزات و مواد معدنی دیگری از جمله اورانیوم، آلومینیوم، تنگستن، قلع، شیشه معدنی( سنگ طلا) ، مس، سرب وروی در منطقهی قطب شمال قابل استخراج است. ذخایر عظیم نفتی قطب جنوب را در حدود 45 میلیارد بشکه و ذخایر گاز طبیعی آن را تا 15 میلیارد متر مکعب تخمین زدهاند. انواع زغال سنگ به وفور در ارتفاعات قطب جنوب یافت میشود. وجود فلزاتی مثل آهن، طلا، مس، سرب، قلع، نیکل، منگنز، پلاتینیوم، تیتانیوم و کروم در زیر تودههای عظیم وضخیم یخهای جنوب به اثبات رسیدهاست.
5- ارزش علمی اهمیت قطب جنوب: پژوهشگران توانستهاند با حفاری لایههای عظیم یخ قطبی درباره تاریخچهی تحولات آب و هوایی این منطقه، ترکیبات جو در طول هزار سال قبل، فعالیت آتشفشانها و میزان مواد شیمیایی موجود در روی کرهی زمین( قبل از آن که آلودگیهای جدید وجود آیند) اطلاعاتی کسب کنند، به همین دلیل و نیز به دلیل ارزشهای بالقوهی دیگر این قاره، کشورهایی که در جنوبگان فعالیت بیش تری دارند این ناحیه را بین خود تقسیم کردهاند. در این میان سهم دولت استرالیا بیش از دیگران است.
6- ذخایر آب شیرین: با افزایش برف و تراکم تدریجی آن بر روی مناطق قطبی طی میلیونها سال بزرگترین ذخایر آب شیرین برای موجودات زندهی کرهی زمین به وجود آمده است. از کل آب شیرین منجمد روی زمین 86% در قاره قطب جنوب 10% آن د ریخچالهای گرینلند و 4% بقیه در یخچالهای ایسلند، ارتفاعات آلپ وسایر نقاط انباشته شده است.

مشکلات زندگی در نواحی قطبی
شرایط خاص طبیعی مناطق قطبی، علی رغم، وجود ابزارهای نوین و فناوریهای پیشرفته، همواره موجب میشود حضور انسان در این مناطق با مخاطراتی همراه باشد از جمله آنها:
1- سرمای شدید هوا: کمترن دمایی که تا به حال در کرهی زمین ثبت شده دمای c80- در شمال مدار قطبی شمال و در ناحیهای به نام " ورخویانسک" واقع در سیبری روسیه بوده است. گاهی اوقات دمای قطب جنوب حتی به c90- هم رسیده است. در چنین برودتی نظم دستگاهای الکتریکی و الکترونیکی مختل میشود. مایعات یخ میبندد و حتی برخی از فلزات درست مثل شیشه خرد میشوند.
2-  کوههای بزرگ یخی شناور: ورود یخچالها به آبهای سواحل و شکسته شدن آنها د رقطعات بزرگ که به" آیسبرگ" معروفند محدودیتهای عمدهای را از نظر رفت و آمد کشتیها به وجود میآورند، گر چه از طرفی به عنوان یک منبع آب شیرین برای دنیا امروز قابل توجه است.
3-  وجود دو دوره طولانی روشنایی و تاریکی در هر قطب: چنین شرایطی سبب میشود که انسان نتواند چنانکه در سایر مناطق کره زمین به آن عادت کرده و فعالیتهای روزانه خود را به روال معمول ادامه دهد.
4-  انعکاس شدید نوری(آلبدو): وجود پدیده آلبدو باعث اشکالاتی در تهیه عکسهای هوایی و شناسایی نواحی قطبی میگردد. این حالت به علت رنگ سفید یخها و برفها است.
5-  مشکلات اقامت و فعالیتهای انسان در نواحی قطبی: محدویتهای استفاده از وسایل موتوری به دلیل نبود جاده یا گودالها و شکافهای متعدد در سطح سرزمینهای یخی و هم چنین عدم اطلاع لازم از مناطق سست و آسیبپذیر باعث دشواریهای عدیدهای میشود؛ و حتی استفاده از سگهای سورتمه و اسب را نیز محدود میسازد.
6-  کولاک و طوفان شدید که باعث تغییر سریع توپوگرافی منطقه است.
7-  بالا بودن ضریب احتمال سقوط هواپیما و بالگردها در اثر جریان شدید هوا.
8-  شدت یافتن اثر گلخانهایی و مشکلات حاصل از نازک شدن لایه ازن در اتمسفر فوقانی( لایه استراتسفر) قطب جنوب.
9-  دور بودن از دسترسی به مناطق و عدم تعادل بین شب و روز که تحمل جسمی و روحی برای اقامت در این سرزمین را کم میکند.

جاذبه های قطب و گردشگری درآن :
گردشگری یکی از قابلیتهای نواحی قطبی است که اخیرا به آن توجه زیادی شده است. جهانگردی تجاری در قطب جنوب از سال 1917 شروع شد اما فعالیت جدی در این زمینه ازسال1961 با ورود اولین کشتی جهانگردی به جنوبگان آغاز شد.
در نواحی قطبی مناظر و چشماندازهای منحصر به فرد به وفور یافت میشود. علاوه بر این پارکهای طبیعی و شکارگاهای بین المللی نیز احداث شده است که هر ساله تعداد زیادی از دوستدارن طبیعت و علاقهمندان به زیباییهای آفرینش را به خود جلب میکند. چشماندازهای انسانی نیز، هم چون مکانهای تاریخی ساکنان اولیه این نواحی، طرفداران خاص خود را دارد. مثلا در کودیاک ایسلند، که یکی از نواحی قطبی است، آثاری از قرن هجدهم میلادی به جای مانده که محل اسکان یا اقامتگاه روسها بوده است. هم چنینن میتوان به پارک تاریخی در آلاسکا اشاره کرد که درقرن نوزدهم از سوی روسها به عنوان قلعه نظامی مورد استفاده قرار میگرفته است.
هدف بیش تر جهانگردان که به قطب جنوب میآیند، دیدن چشم انداز های زیبای این نواحی مانند شفق قطبی، خورشید نیمه شب، اجتماع زیبای پنگوئن ها و وال ها ی غول پیکر و نیز پایگاههای تاریخی کاشفان اولیه قطب است. اقلیت کوچک ولی روز افزونی از جهانگردان به فعالیتهای دیگر چون پرش با اسکی، کوه نوردی وموج سواری توجه دارند. قطب شمال نیز چشم اندازهای جالبی را فراهم ساخته و موقع نسبی آن به لحاظ نزدیکی به کشورهای اروپایی، آمریکایی، کانادا و روسیه دسترسی به آن را بیشتر امکان پذیر ساخته است.

تصویر آینده قطب را چگونه می بینید؟ ارائه به فراگیر
وجود منابع غنی معدنی و فلزی، ذخایر آب شیرین وانواع انرژی و... در سرزمین های قطبی از یک طرف و پیشرفت روز افزون تکنولوژی در دهههای آینده از طرف دیگر، نوید بخش دگرگونیهای  قابل قبول توام با رشد وتوسعهی صنعتی در این سرزمین هاست. اگر چه لازم به ذکر است از مهم ترین وحیاتی ترین مشکلات زیست محیطی که کرهی زمین به ویژه نواحی قطبی را تهدید میکندیکی مشکل نازک شدن لایه ازن، در نتیجه آزاد شدن گازهای c-f-c  ( کلرو فلو ئو رو کربن) است که در صنایع مورد استفاده قرار میگیرد و دیگری افزایش دمای متوسط آتمسفر کرهی زمین تا حدود c 2 در هر قرن است که حاصل تولید روز افزون دی اکسید کربن است که موجب تشدید اثر گلخانهای میگردد. از پیآمد های این مشکلات پس روی یخچال های طبیعی، تغییرات آب وهوایی و... در کرهی زمین خواهد بود.
تصور شما چیست؟

 

راستی اگر شما در مناطق قطبی زندگی می کردید برای بهبود زندگی خود با نگرش توسعه پایدار نسبت به منابع آن چه می کردید؟


معرفی کتب سودمند جهت مطالعه بیشتر  ارائه به فراگیر
1. فرهنگ گیتا شناسی  (اصطلاحات جغرافیایی) - عباس جعفری- انتشارات گیتاشناسی
2. شایان سیاوش، آشنایی بیشتر با قاره ی ششم ، قاره ی قطب جنوب، مجله رشد آموزش جغرافیا، شماره 13.
3. ئی پرویلیز پویشهای گیتاشناسی (اکتشافات جغرافیایی)، دنیای یخ بسته: ترجمه مهندس عباس جعفری- نشر گیتاشناسی.
4. آسیموف ایزاک جنوبگان، ترجمه ی دکتر علی نوری، نشر دنیای نو، زمستان 1371.
5. اسمیت فرانسیس، جهان یخبندان شمال، ترجمه ی اردشیر زندنیا، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران، 1346.
6. سعیدیان عبدالحسین، مردمان جهان، نشر سعیدیان، چاپ پنجم، 1373.
7. دگانی مایر، نجوم به زبان ساده (جلد 1و2)، ترجمه محمدرضا خواجه پور، انتشارات گیتاشناسی، مهرماه 1369.
8. م-ای-کارتر-کاپیتان اسکات، ترجمه منوچهر ضرابی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران- 1352.
9. CD-Encarta 2003 (3 عدد) و  CD-Ecarcarta 2004 (5 عدد)
10. کتاب مجموعه پرسشهای جغرافیایی2، اذانی، خانیا، کیان ارثی ، اصفهانی، طاووسی، ربیعی، یوسفیان.

منابع مورد استفاده جهت تدریس به روش IT - (ارائه به فراگیر)
1. کتاب درسی جغرافیای 2 نظری در رشته ی ادبیات و علوم انسانی کد 6/271 چاپ 1380.
2. کتاب درس جغرافیای 2 نظری (رشته ادبیات و علوم انسانی) کد 4/271 چاپ 1382.
3. کتاب راهنمای معلم جغرافیایی 2، کد 385 ، چاپ سازمان پژوهش و  برنامه ریزی آموزشی- 1380.
4. اینترنت برای دریافت تصاویر جدید
5. مجموعه CD - Encarta 2004 - اطلس جهان

آدرسها :
www.Khania.persianblog.ir
www.amiglobe.com نقشه های مفصل قاره ها و کشورها   
 
www.sitesatlas.com/Atlas/PolAtlas/polatlas/htm اطلس کامل جهان     
www.atlapedia.com/ نقشه ها و اطلس ها 
www.mapblast.com/
www.mapsonus.com/
www.national geographic.com/resources/ngo/maps (national geography)نقشه های سازمان
www.cia.gov/cia/publication/fact book ویژگی و موقعیت کشورهای مالک قطب جنوب
www.en.wikipedia.org/wiki/Antarctica موقعیت جغرافیایی قطب جنوب     
www.schools.ash.org.au/elanarah/ آموزش زندگی در قطب 
www.eskimo.com  انسان در قطب 
www.arctic.noaa.gov/detect/human
www.photolib.noaa.gov/people/
http//memory.ioc.gov/cgi-bin/display
محیط زیست در قطب ها   
www.ozone.org
اسناد محیط زیست    www.rtk.net
بانکهای اطلاعاتی محیط زیست   www.oxmol.com/prods/cis
مقالات محیط زیست   www.eco-portal.com
زیست کره     www.biospherics.org
نرم افزارهای رایگان محیط زیست www.ehsfreeware.com
www.Iran miras.ir سازمان گردشگری و میراث فرهنگی کشور       

 

واژگان جهت جستجو:
Maps-Eskimo-Antarctica- Arctic - Glacier - ice Hotel- ice berg- Geotermal موتور جستجوی قطب با واژگان
 انرژی درون گرمایی  کوه یخ شناور     هتل یخی          یخچال       قطب شمال      قطب جنوب        اسکیمو     نقشه ها     

جستجوی سایتها :

www.google.com
www.altavista.com
www.alltheweb.com
www.mamma.com
www.infospace.com
www.excite.com
www.lycos.com
www.looksmart.com
www.internet.com
www.go.com
www.northernlight.com
www.snap.com
www.hotsheet.com
www.parseek.com


 
ساعت ۱۱:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/٤/۱٧  کلمات کلیدی:

به نام خدا

ويژگي هاي طبيعي نواحي قطبي

 

مفاهيم:                                                                                                               

 

قطب شمال                                    Arctic

 

قطب جنوب                                  Antarctic

 

آب و هوا                                              Climate                                                   

خورشيد نيمه شب         Midnight-sun                                    

 

سيرك يخچال                         Glacier

 

كوه يخ                                                        Iceberg

 

زمين يخ زده                         permaferost        

 

جايگاه خرس             Oklavic           

 

جايگاه انسان                                  Inovic

 وسعت خشكي ها و دريا ها در دو ناحيه ي قطبي شمال و جنوب يكسان نيست. حدود نواحي قطبي به وسيله ي مدارهاي شما لگان ( ناحيه ي قطبي شمال) و جنوبگان ( ناحيه قطبي جنوب ) مشخص مي شود عرض جغرافيايي اين مدارها چند درجه است؟

در شكل1كتاب هر يك از مدارها به صورت يك دايره ديده مي شود . مركز هر يك از اين دايرها نقطه ي قطبي است

شما لگان( ناحيه قطب شمال ): پهنه ي است كه قسمت اعظم آن اقيانوس منجمد شمالي در بر گرفته است و تنها قسمتهاي از شمال اروپا ، آلاسكا ، سيبري ، كانادا و جزيره بزرگ گرينلند. در داخل اين ناحيه قرار دارد بيشتر از اين منطقه در ميان آبهاي سرد محصور است.

 

جنويگان( ناحيه ي قطب جنوب): به صورت يك قطعه خشكي تقريباً مدور در جنوبي ترين قسمت كره زمين قرار گرفته است به جزيره باريكي كه از اين سرزمين جدا شده و به سمت آمريكاي جنوبي كشيده شده است پالمر نام دارد.  در شبه جزيرة پالمرخليج هاي وجود دارد  كه به نام كاشفان آنها راس ودل نام گذاري شده اند.

 

موضوع : آشنايي بيشتر با ( قاره قطب جنوب )

قاره قطب جنوب يكي از دور افتاده ترين خشكي هاي زمين است كه حدود 200 ميليون سال قبل بخشي از قارة گندوانا بوده است ، مساحت آن نزديك به 14 ميليون كيلومتر مربع است و از دايرة 60 درجه عرض جنوبي آغاز مي شود و نقطه قطب جنوب در مركز آن قرار گرفته است قسمت اعظم اين سرزمين فلاتي مرتفع و متراكم است كه از برف و يخ پوشيده شده و سنگ عريان در برخي سواحل و يا در كوهستان هايي ديده مي شود كه از زير يخ خارج شده اند. در اين قاره سلسله جبال متعددي چه در حواشي قاره و چه در مركز قطب وجود دارد كه برخي از قله هاي اين كوهها مثل قله ي ماركهام تا 4580 متر ارتفاع دارد . اين قاره مرتفع ترين قارهاي زمين است. 95 درصد سطح آن از لايه هاي يخ به به قطر متوسط 2 كيلومتر پوشيده شده ، قطورترين لايه يخ در اين منطقه 8/4كيلومتر ضخامت دارد. با تراكم آهسته برف در طول ميليون ها سال ، كلاهك يخي امروزه قطب جنوب به ضخامت تقريباً 2 كيلومتر رسيده است. اين كلاهك يخي 98 درصد از جرم قطب جنوب را تشكيل مي دهد و حجم آن به 30 ميليون كيلومتر مكعب مي رسد

آب و هوا : فسيلهاي ريز دريايي وبقاياي گياهان اين قاره شواهدي بر اين امر هستند كه آب و هواي قطب جنوب در گذشته از اعتدال بيشتري برخوردار بوده است. در فاصلة 1600 كيلومتر از سواحل قطب جنوب يا آبهاي قطبي با آبهاي گرمتر شمالي برخورد مي كنندو اندكي از سختي آب و هواي قطبي جنوب كاسته مي شود. پوشش برفي سطح اين قاره حدود 80 تا 90 درصدتشعشعات دريافتي از خورشيد را به فضا بر مي گرداند. پديده انعكاس وزش بادهاي قوي رد قطب جنوب بر سرماي منطقه از زمين مي افزايند اين بادها بادهاي كاتاباتيك ( يا بادهاي فرود آينده )هست كه بر اثر حركت ، حركت هواي از  جو فوقاني از مدارات به سوي قطب جنوب مي آيد و به هنگام رسيدن به نواحي قطبي جنوب قسمت اعظم رطوبت خود را از دست داده و هوا ربه شدت سرد مي نمايد.

رطوبت بسيار كم موجود در اين حالت به صورت يخچال در آمده و يا به طور نسبتاً ملايمي به نواحي مركزي فلاتهاي قطب جنوب مي رسد پس مانندجريان هواي سردي كه پس از باز شدن در يخچال به خارج جريان مي يابد به سوي نواحي پست اطراف قطب جريان يافته و به تدريج بر سرعت آن

افزوده مي شود و در سواحل به حداكثر خود مي رسد. سرعت اين بادها گاه به 300 كيلومتردر ساعت مي رسد ميزان بارندگي سالانه 120 ميليمتر تخمين زده مي شود و در نواحي مرتفع مركزي قطب جنوب ميزان متوسط بارش 50 ميليمتر است.

حداقل درجه حرارت مطلق ثبت شده در روي كره زمين بر مدار 78درجه جنوبي و در ايستگاه وستوك در قاره ي قطب جنوب بوده است در 21 ژونية سال 1983 دماي هوا در اين ايستگاه به 89 درجه زير صفر مي رسد. و چون در چنين درجه برودتي هر مايع يخ مي بندد تحقيقاتي توسط دانشمندان قطب شناس در اين زمينه صورت گرفته است كه قطر يخ در زير اين ايستگاه به 3700 متر مي رسد. و چون در چنين درجه برودتي هر مايع يخ مي بندد تحقيقاتي توسط دانشمندان قطب شناس در اين زمينه صورت گرفته است.

سراسر منطقه قطب جنوب مانند قطب شمال داراي دو فصل است شش ماه شب از ابتداي آوريل تا آخر ستپامبر( از 13فروردين تا 8مهر) شش ماه روز (فقط فقط قطب) از ابتداي اكبر تا آخر مارس (از 9مهر تا 12فروردين)

در اين قاره ميكروب وجود ندارد، باكتري پيدا نمي شود و چيزي نمي پوسد زيرا سرما هر چيز را همان گونه كه هست نگه ميدارد. در سال 1942ميلادي افراد يك هيت اكتشافي غذايي باقي مانده از سال 1912 از افرادكاپيتان اسكات را با همان تازگي و طعم و مزه باقي مانده بود پيدا كردند و خوردند.

زندگي گياهي و جانوري

در مناطقي كه خاك و رطوبت كافي است خزه و جلبك وجود دارد در شبه جزيره قطب جنوب دو گونه گياه گلدار يافت مي شود  

زندگي گياهي در نواحي قطبي و اهميت آنها

در نواحي قطبي با توجه به شرايط طبيعي محيط ، اغلب نباتاتي مي رويد كه داراي عمر و قد كوتاهي هستند ولي در ايامي از سال كه روزها طولاني است و دماي هوا چند درجه اي بيش نيست افزايش مي يابد مخصوصاً در منطقة قطب شمال بوته هاي به ارتفاع 16 تا 30 سانتي متر امكان رويش پيدا مي كنند.

تنها گياهي كه در ناحيه قطبي جنوبي پيدا مي شود خزهاي كوچكي هستند كه بر روي سنگها و شنهايي كه در تابستان به تدريج از ميان يخ ها آشكار مي شود ،مي رويند. در قطب شمال ، سرزمين وسيع به نام توندرا وجود دارد با ذوب يخ ها در بهار شاهد رويش گياهاني مانندخزه، گلسنگ و بعضي گياهان گلدار كه به ندرت مي رويند ، هستيم

در قطب شمال ، سرزمين وسيع به نام توندرا وجود دارد با ذوب يخ ها در بهار شاهد رويش گياهاني هستيم

زندگي جانوري در قطب ها و اهميت آن

در هيچ يك از قطب هاي كره زمين حيات جانوري چندان پر رونق نيست ولي در زندگي در قطب شمال تنوع بيشتري ديده مي شود.

جانوران منطقه قطبي نقش ارزنده ايي در چرخه حيات اين مناطق دارند.

گوشت ، پوست ، پشم ، چربي ، استخوان و ديگر قسمتهاي بدن آنها هر يك به شكلي نيازهاي ساكنان را برآورده مي سازد. جانوران بزرگ مانند خوك آبي ، وال ها و خرس هاي قطبي ( كه جزء پستانداران خون گرم مي باشد ) وجود دارند و پوست ضعيفي مانند عايق  براي بدن آنها است كه دماي بدنشان را در حد ثابت در طول سال نگه مي دارد.

در حاشيه منطقه قطبي شمال حيوانات چون خرس ، روباه و انواع گوز در خشكي و انواع وال فك يا سيل ، شير دريايي ، اسب آبي و انواع ماهيان در دريا زندگي مي كنند.

در آبهاي اطراف قطب جنوب علاوه بر انواع پنگوئن و شير ماهي كه عمده ترين جانوران اين ناحيه محسوب مي شوند انواع وال ماهي مثل فين ، فك ، خرچنگ و كريل ( جانور پروتين دار ) يافت مي شوند، جانوراني كه در برف و يخ قطب شمال و جنوب زندگي مي كنند براي تغذية به دريا    وابسته اند.

اقيانوسها ي سرد به دليل وجود پلانگتون ها كه اولين حلقه زنجيرة غذايي هستند و آنها غذاي ميگوهابي به نام كريل مي باشد داراي ارزش زيادي هستند جانوران اين نواحي در كنار ساحل زندگي مي كنند. و جالب اينكه در بدن بسياري از گياهان و جانوران ساكن مناطق سرد نوعي ماده شيميايي ضد انجماد وجود دارد كه شبيه مايعي است كه به عنوان ضد يخ در اتومبيل استفاده مي شود.

برخي از انواع كرم ها و حشرات ريز را نيز در قطب جنوب مي توان يافت. مهمترين جانورانقطب جنوب را نيز در قطب جنوب را شير درياي و پنگوهن ها تشكيل مي دهد و در آبهاي اطراف ان انواع نهنگها و ماهي ها و نوعي جانور پروتئين دار به نام كريل وجود دارد پنج گونه پرنده دريايي كه قدرت پرواز ندارند در قطب جنوب زندگي و در طول زمستان زير يخ زندگي مي كنند تنها پستاندار قطب جنوب شير دريايي است كه وزن آن گاه تا 410 كيلو گرم مي رسد و در تمام طول زمستان زير يخ زندگي مي كند و داراي انواع مختلف است. خطرناك ترين حيوان قطب پلنگ دريابي است. امپراطور قطب پنگوئن نيز داراي وزني برابر با 36 كيلو گرم و قدي گاه تا 120 سانتيمتر است.

منابع ثروت قطب جنوب   

 1ـ وجود ذخاير عظيم اهن زغال سنگ و فلزاتي مانند مس، كرم، نيكل،سرب،طلا،نقره،منگنز، كبالت

2 ـتخمين ذخاير نفت تا 45ميليارد شبكه و ذخاير گاز تا 115 ميليارد مترمكعب

3 ـمنابع درياي مانند ماهي و كريل

منابع :

1- national Geographie magaxine  , april1987.washingt9n d.c

pp538 – 549 < aditionaimap .

   - Encyclopedia pfthe  woril . hamlyn  pub  loxdon (1973) . pp . – 236 . 240 2

آب و هواي  نواحي قطبي

ويژگهاي چون سرماي شديد. بارش كم و وزش بادهاي سرد دائمي آب و هواي نواحي قطبي را از ساير نواحي جهان متمايز مي سازد:

سرماي شديد و دائمي

مهمترين اب و هواي قطبي وجود سرماي شديد در تمام طول سال است. علت اصلي اين پديده آن است كه نواحي قطبي انرژي كمي را از خورشيد دريافت مي كنند. وجود پوشش برف و يخ در سطح زمين موجب بازتاب قسمت عمده ي انرژي تابشي و در نتيجه تشديد سرما مي شود.

فشار زياد و خشكي هوا

در نواحي قطبي، سرماي شديد باعث فشار زياد هوا وكاهش ميزان بخار آب موجود در جو ( آتمسفر) مي شود؛

در نتيجه، در اين نواحي ميزان بارندگي كم است.

آيا مي توانيد دليل كم بودن بخار آب را در اين نواحي ذكر كنيد؟

همان طور كه مي دانيد، هواي سرد، رطوبت كمتري را در خود نگه مي دارد.هواي سرد قطبي نيز به دليل سرماي هوا به سرعت متراكم مي شود و بارشهاي ناچيزي را به شكل برف ظاهر مي سازد

تداوم سرما موجب انباشت برف در طول هزاران سال شده و توده هاي از يخ و برف دائمي را در اين نواحي ايجاد كرده است.

 

بادهاي سرد و خنك قطبي

هواي نواحي قطبي سنگين و پر فشار است هواي پر فشار با حركت به سمت عرض هاي پايين موجب وزش بادهاي سرد و خشك مي شو.اين بادها كه به بادهاي قطبي موسوم اند، هواي سرد را به نواحي معتدل منتقل مي كنندتوده هاي هواي سرد به هنگام پيشروي به سوي عرض هاي پايين تر با هواي معتدل و مرطوب برخورد كرده و به علت سنگين بودن، ضمن لغزش به سمت پايين هواي مرطوب را وادار به صعود مي كنند هواي كه به سمت بالا مي رود سرد مي شود و پس از آنكه به درجه اشباع مي رسد متراكم مي شودو موجب ريزش هاي جوي به ويژه برف مي شود.

قطب ها در حال تغيير

گرم شدن قطب ها و ذوب يخ ها : دماي متوسط زمين طي صد سال گذشته نسبت به ده هزار سال قبل افزايش يافته است. اگر افزايش دما به همين ترتيب ادامه يابد ، شايد جهان در قرن بيست و يكم با مسايلي چون آب شدن يخ هاي قطبي بالا آمدن آب ، اقيانوس هاو به زير آب رفتن بخشي از خشكي ها روبرو شود.

آهنگ فصلي در نواحي قطبي

در ناحية قطب شمال روز اول تير ماه بسيار طولاني است و خورشيد 24 ساعته تمام بالاي افق باقي مي ماند. در اين حالت هر چه به طرف قطب شمال پيش برويم خورشيد روزهاي بيش تري در آسمان مي ماند و در نقطة قطب شمال ، خورشيد مدت 6 ماه در آسمان است و دور افق مي چرخد و غروب نمي كند.به همين دليل شبهاي قطبي به ويژه نواحي قطبي نزديك به نقطه قطبي ، شب كامل نيست بلكه به دليل اين كه خورشيد تنها كمي پايين تر از افق قرار دارد مقداري روشنايي در آسمان ديده مي شود. طولاني ترين روز در ناحيه ي قطب شمال و در مدار 66درجه و 33دقيقه ، روز اول تير است . در اين روز مردم ساكن اين نواحي خورشيد را در تمام 24 ساعته و حتي نيمه شب در بالاي افق مي بينند. اين پديده را خورشيد نيمه شب مي نامند. درست در همين زمان در

ناحيه ي قطبي جنوب ( و در مدار 66درجه و 333دقيقه ) يك شب 24 ساعته حاكم است و در اين  مدت خورشيد در آسمان ظاهر نمي شود. تغيير فصول در نواحي قطبي با تغييرات زياد طول روز و شب همراه است. هر چه از نقطه قطب با 6ماه روز يا 6ماه شب به سمت مدارهاي قطبي پيش مي رويم، از تعداد روزهاي 24ساعته يا شب هاي 24 ساعته كاسته مي شود. چنان كه در نقاط واقع بر مدارهاي قطبي 66درجه و 33دقيقهتنها يك روز يا يك شب 24ساعته در طول سال وجود دارد.         

شفق قطبي ـ كه به آن سپيده ي قطبي نيز مي گويند. يكي از باشكوه ترين پديده هاي طبيعي است كه به رنگ هاي سرخ ، زرد ، سبز ، آبي  و بنفش در آسمان نواحي قطبي ديده مي شود.سپيده جوي به صورت شعاع هاي نور ، پرده ها ي آويخته و مناظر  زيباي ديگر ديده مي شود.اين پديدهدرارتفاعين 50 تا 950 كيلومتري روي مي دهد.به عقيده ي پژوهشگران ، عامل ظهور يان پديده الكترون و پرتون هاي سريع السير صادر شده از خورشيدند كه تحت تاثير ميدان مغناطيسي زمين به جانب نواحي قطبي روانه مي شوند. اين ذرات كه داراي بار الكتريكي هستند. پس از برخورد با مولكولهاي جو تحريك ميشوند و از آنها نور ساطع مي گردد.

 

خورشيد و لكه هاي خورشيدي و شفق قطبي

خورشيد يك ستاره است ستاره اي كه در زمره ديگر ستارگان مي باشد و از فرايندتكامل آنها مستثني نيست. در حقيقت وقتي ستارگان با هم مقايسه شوند. خورشيد از حيث اندازه ستاره اي در حد متوسط است بر اين باور هستيم كه خورشيد 6 ميليون سال ديگر هم چنان به ما آسايش خواهد بخشيد خورشيد در هر ثانيه 600 ميليمن تن هيدروژن خود را از دست مي دهد.

 

 

منظور از فعاليتهاي خورشيد چيست ؟

فعاليتهاي خورشيد اصطلاحي است كه براي دوره اي بودن پديدهاي سطح خورشيد انتخاب شده است تعداد لكه ها و زبانه هاي سطح خورشيد در طول زمان ثابت نيست و در طول يك دوره افزايش و كاهش مي يابد اينها پديده هاي هستند كه فعاليتهاي سطح خورشيد  ناميده مي شود . مطالعات جدي روي اين فعاليها از زماني شروع شد كه هاينريش شوابه آلماني در 1843 نتيجه 17 سال مطالعه و ثبت لكه هاي خورشيد را منتشر كرد.هر لكه كه بر سطح خورشيد باز مي شود و شروع به فعاليت مي كند و هر شراره كه از سطح خورشيد فوران مي كند باعث مي شود تا سيلابي مهيب از ذرات باردار پر انرژي مانندالكترون و پروتون به طرف زمين خورشيد پرتاب شود . اين سيلاب را با نام بادهاي خورشيدي مي شناسند كه بيشتر از كمربند استواني خورشيد توليد مي شود. نتايج دقيق نشان مي دهد كه متوسط دوره فعاليتهاي خورشيد 2/11 سال است كه بين 5/7 تا6اسال در نوسان است .

ذرات باردار پر انرژي آثار متفاوتي بر مواد متفاوت دارند ، خصوصاً اگر به همراه خود اشعه ايكس و ساير تابشها را هم داشته باشند مطالعات نشان مي دهد كه اين بادها بر رشد گياهان تاثير مي گذارند. در سالهاي اوج فعاليت خورشيدي  رشد گياهان بيشتر مي شود كه اين از بررسي حلقه هاي سالانه درختان مشخص شده است . ضخامت حلقه هاي سالانه درختان در سالهاي اوج فعاليت خورشيدي بيشتر از ساير سالهاست برخورد اين ذرات باردار با لايه هاي بالاي جو هم باعث توليد يون در اين لايه مي شود كه در سالهاي اوج فعاليت اين مسئله به اوج مي رسد كه از تابش الكتريك كه از بالاي جومي آيد قابل تشخيص است پديده اي زيباي نور قطبي  نيز حاصل همين فعاليتهاي خورشيدي است جو خورشيد ميلياردها تن پلاسما به فضا مي فرستند. اين مواد فورانهاي جرمي ، تاج ( cme) ناميده مي شوند و با سرعتي بيشتر از 300 كيلومتر در ناحيه فضا مي پيمانند.و فقط در چند روز به زمين مي رسند.

1ـ هسته: انرژي در اين جا توليد مي شود. هيدروژن در 27 ميليون درجه  فارنهايت به هليوم تبديل مي شود هسته 2 در صد حجم خورشيد را اشغال كرده ، اما نيمي از جرم آن را تشكيل مي دهد. در اينجا درجه حرارت به اندازه كافي بالا است كه بتواند همجوشي يك عنصر با عنصر ديگر ميسر سازد.

2ـ زون مياني: در اطراف هسته مركزي منطقه اي وجود دارد كه از طريق تابش ، انرژي توليد شده در مركز خورشيد را از آن خارج و به منطقه بالاتر مي رساند و به عبارت ديگر انرژي كه ازهسته متصاعد مي شود به ارامي از يان منطقه عبور مي كند.

3 ـ زون همرفتي: منطقه همرفت خورشيد كه بالاي منطقه تابش قرار دارد لايه نا آرامتري است. ضخامت اين لايه حدود 000/150 كيلومترتزديك به يك چهارم شعاع  خورشيد است.

4 ـ فتوسفر: در اين زون باريك ( 300مايلي ) اتمسفر خورشيد از تيره به شفاف تغيير حالت مي دهد و نورهاي مرئي متصاعد مي شوند. متوسط حرارت ده هزار درجه فارنهايت است.

5 ـ لكه هاي خورشيدي( sun spots  ) لكه هاي خورشيدي به صورت لكهاي تاريك با حواشي نا منظم روي شيد سپهر درخشان ( سطح مرئي خورشيد ) ظاهر مي شود دليل تاريك رسيدن انها همان دماي پايين آنهاست.

6 ـ انرژي آزاد شده بر اثر انفجار هاي عظيم

در لكه هاي خورشيدي ، حرارت شراره ها گاهي تا 36 ميليون درجه فرا نهايت مي رسد و جرياني از ذراتن باردار به شكل بادهاي خورشيدي ايجاد مي كند .

7 ـ كرموسفر: اين بخشي ايجاد نوري مي كند كه در جريان كسوف ديده مي شود.

8 ـ تاج خورشيد: دماي اين اتمسفر خارجي رقيق خورشيد به بيش از 2 ميليون فرا درجه مي رسد و منبع نيرومندي از اشعه ايكس مي باشد.

9 ـ بادهاي خورشيدي :

اساساً از پروتن ها و الكترون ها تشكيل شده اندو با سرعت 200 تا 500 مايل بر ثانيه از كنار زمين عبور مي كند و شفق ها را ايجاد مي كند. جلوه هاي شفقي يكي از تماشا يي ترين پديده هاي جوي است ذرات بادهاي خورشيد ملكول هاي موجود در بالاي جو را بمب باران مي كند. اين ذرات ملكول ها و اتمها را در يون كره بر هم مي زند در اثر اين بهم خوردگي ملكول ها و اتمها تشعشي را ساطع مي كنند كه به صورت شفق ديده مي شود.

گسترده ي يخچال ها در سطح زمين

 يخچال ها در ده درصدساحت كره ي زمين پراكنده شده اند آن ها در مناطقي مانند نواحي قطبي و ارتفعات كوهستاني كه دما زير صفر درجه است و برف رد تمام سال باقي مي ماند تشكيل مي شوند. علاوه بر دما ، عوامل ديگري مانند شدت و جهت بادها، وضع تابش خورشيد و شيب محل در تشكيل يخچال موثرند. ذرات برف حفره هاي بسياري دارند كه از هوا پرند ذوب تدريجي لايه هاي روي برف و فرو رفتن آب حاصل انهادر لايه هاي زيرين و يخ زدن مجدد آن موجب تراكم بيش تر برف مي شود از سوي ديگر ، انباشته شدن برف ها بر روي هم  و فشار حاصل از وزن زياد ، آن ها را به يخ برف يا نوه تبديل مي كند.سپس در اثر فشار بيش تر و حركت يخ ، ابتدا يخ حباب دار و سپس يخ بلوري ـ كه داراي بلورهاي درشت و شفاف و سنگين است ـ بوجود مي آيد. زماني كه ضخامت توده يخ به حد كافي مي رسد و حركت خود را آغاز مي كند، يخچال ناميده مي شوديخچال هاي قطبي   اين يخچال ها توده هاي عظيم يخ هستند كه در مناطق قطبي قرار دارند و به تنهاي حدود 95 درصد يخچالهاي كنوني كرة زمين را در بر مي گيرد. شكل آنها به صورت سر پوش و كلاهك يخي است كه يخسار ناميده مي شود .يك قشر يخي به وسعت تزديك به 2 ميليون كيلومتر مربع وضخامت بيش از 3 كيلومتر جزيرة گرينلند را مي پوشاند. يخچال هاي قطب جنوب حدود 7 برابر يخچال گرينلند وسعت دارند پهناي يخ در اين منطقه 13 كيلومتر مربع و ضخامت آن حدود يك كيلومتر است و 90 درصد يخ جهان در اين جا قرار گرفته است.يخچال هاي كه سطح مناطق قطبي را پوشاند در نتيجه ي سنگيني تودة يخ كه از مركز به آن ها فشار وارد مي كند ، به اطراف فشار مي آورند و چون مانعي بر سر آنها وجود ندارد به سمت خارج پيش روي مي كند آنها وقتي كه به دريا مي رسند د راثر برخورد با امواج دريا مي شكنند و وارد آب مي شوندكه اين توده هاي يخ شناور كوه يخ يا آيسبرگ نام دارند.

آيسبرگ خطري براي كشتي راني :

گاه كشتي ها يي كه در عرض هاي بالاي جغرافيايي حركت مي كنند ، در مسير خود با اين توده هاي عظيم پنهان در زير اب برخورد مي نمايند و در هم مي شكنند، نامنظم بودن شكل اين كوه هاي يخي تشخيص فاصله ي واقعي آن ها را از كشتي ها دشوار مي سازد.

آيسبرك منبع آب شيرين:

آيسبرگ با وجود خطراتي كه دارند، به علت حركت به سمت عرض هاي پايين شايد بتوانند به عنوان منبع آب شيرين در مناطق كم آب ساحلي مانند استراليا ي غربي و عربستان قرار گيرد.

لايه ي ازن بر فراز قطب ها

لايه ي ازن جو زمين مانند يك صافي بخش زيان بار اشعه فرابنفش خورشيد را جذب مي كند در شرايط معمولي توليد و تخريب ازن به مقدار يكسان انجام مي گيرد. اما در دههاي اخير، بر اثر توليد برخي مواد مانند cfc ها شوينده ها وسردكننذهها ازن بيش از توليد آن شده است . در نتيجه لايه ي ازن نازكتر گرديده است نازك شدن لايه ي ازن را در اصطلاح « حفره» مي گويند.

معرفي منابع براي اطلاع بيشتر

1 ) شايان سياوش ، آشنايي بيش تر با قاره ي ششم ، قاره قطب جنوب ، مجله ي رشد آموزش جغرافيا ، شماره 13.

2 ) شي پرويليز پويش هاي گيتا شناسي ( اكتشافات جغرافياي ) دنياي يخ بسته : ترجمه ي مهندس عباس جعفري ـ نشر گيتا شناسي.

3 ) آسيموف ايزاك جنوبگان ترجمه ي دكتر علي نوري ، نشر دنياي نو، زمستان 1371

4 ) اسيمت فرانسيس ، جهان يخبندان شمال ، ترجمه ي اردشير زنده ياد ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، تهران 1369 .

5 ) سعيديان عبدالحسين ، مردمان جهان ، نشر سعيديان ، چاپ پنجم 1373 .

6 ) دگاني هايي ، نجوم، زبان ساده ( جلد 1 و 2 ) ترجمه محمد رضا خواجه پور ، انتشارات گيتا شناسي ، مهر ماه 1369 .

7 ) م ـ اي ـ كارتي ـ كاپيتان اسكات ، ترجمه ي منوچهر خرابي ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، تهران ـ 1352 .

سايت هاي اينترنتي در مورد قطب

1 ) اطلس ها                                                 WWW.atlapedia.com

2 ) نقشه هاي خبري                            WWW.newsmap.com       

3 ) نقشه هاي ديجيتالي رايگان              WWW.digital _wisdom.org

4 ) نقشه هاي سياسي و طبيعي            WWW.map_online.net

5 ) نقشه و اطلس ها                              /ge WWW.oddens.goeg.u

6 ) جغرافي جهان                                         WWW.ulbk.sc.at/geolin

7 ) منابع جوان                                                    WWW.census.gov/geo/WWW

8 ) بخش هاي مهم جهان                                        WWW.americasroof.com/world.html

9 ) نقشه                                                             WWW.mapquest.com                                                         WWW.SALAMATIRAN.COM

10) پايگاه اطلاعات نقشه اي                                             WWW.mapping.usgs.org

11 )اطلس كامل جهان                                                                  WWW.amiglobe.com

      

 

       Antarctica:(WWW.cio.gov/publication/factbook the Antarctica   

 

   cool Antarctica ويژگي موقعيت كشورهاي مالك قطب جنوب

 

enowikipedia.orglwiki/antarctica ، موقعيت جغرافي قطب جنوب

 

wwschools.ash.org.au/elanorah/ice hotel  زندگي در قطب

 

            eskimo         www.eskima.com .             

www.arctic.noaa.gov/detect/human               انسان

 

          www.photolib.noaa.gov/peopheانسان در قطب

 

     http//memory.ioc.gov

 

با استفاده از كلمات كليدي درس مي توانيد با موتورهاي جستجو اطلاعات و سايت جديد و  بيش تر بدست آوريد .

 


 
ساعت ۱٢:٢٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٤/٤/۱٥  کلمات کلیدی:

سايتهاي اينترنتي جغرافيا

1)    www.netiran.com/Htdocs/clippings/Deconomy/950515xxDE02.html

1) آلودگي آب خليج فارس

2)    www.epa.gov/docs/oar

2) آلودگي هوا

3)    www.epa.gov/superfund/sites

3) پس‌مانده خطرناك

4)    www.ozone.org

4) لايه اوزون

5)    www.rtk.net

5) اسناد محيط زيست

6)    www.igc.apcorg/ran/

6) جنگل‌هاي باراني

7)    www.forests.org

7) حفاظت از جنگل‌ها

8)    www.gnet.org

8) شبكه جهاني محيط زيست و فناوري

9)    www.greenculture.com

9) طرفداران محيط زيست

10)                        www.envirospace.com

10) اطلاعات زيست محيطي براي دانشگاهيان

11)                        www.oxmol.com/prods/cis

11) بانك‌هاي اطلاعاتي محيط زيست

12)                        www.eco-portal.com

12) مقالات محيط زيست

13)                        www.ehsfreeware.com

13) نرم‌افزارهاي رايگان محيط زيست

14)                        www.biospherics.org

14) زيست كره

15)                        www.infoplease.com

15) آمار و اطلاعات جغرافيايي

16)                        www.nationalgeographic.com

16) انجمن ملي جغرافيا

17)                        www.travelye.com

17) اطلاعات عمومي جغرافيا

18)                        www.geology.iastate.edu/new-100/glossary.html

18) مقالات تحقيقي جغرافياي طبيعي

19)                        www.atlapedia.com

19) اطلس‌ها

20)                        www.newsmap.com

20) نقشه‌هاي خبري

21)                        www.digital-wisdom.org

21) نقشه‌هاي ديجيتالي رايگان

22)                        www.maps-online.net

22) نقشه‌هاي سياسي و طبيعي

23)                        www.uI.ac.Ir/red/Rcgsss/climate/magazine

23) منابع اقليم شناسي

24)                        HTTP:/www.scoolnet.ir/~hedayet/docs/activities/project/ahava/doc/2.htm

24) منابع اقليم شناسي

25)                        http:/www.nasa.gov

25) تصاوير ماهواره‌اي

26)                        www.iran.duc.com

26) تصاوير فضائي

27) تصاوير فضايي

27) www.spaceimaging.com

 

itanetwork.org/archive/oil/81/817/0817355p.asp

28)                        http://www.mapquest.com

28) نقشه

29)                        www.salamatiran.com

29) نقشه

30)                        http://www.intellicast.com

30) هواشناسي

31)                        www.hamshahri.net/hamnews

31) هواشناسي

32)                        www.geographyabout.com

32) همه‌چيز درباره‌ي جغرافيا

33)                        www.pooyabahery.persianbloy.com

33) همه چيز درباره‌ي جغرافيا

34)                        www.marsus.ir

34) اطلاعات در مورد سازه‌هاي گلخانه‌اي

35)                        www.epa.gov

35) اطلاعات در مورد سازه‌هاي گلخانه‌اي

36)                        www.clinicalwaste.org.contactus.html

36) مديريت پسماند شهري

37)                        www.grrn.org/resources/producer-responsibility.html

37) مديريت پسماند شهري

38)                        www.informinc.org/eprgate.html

38) مديريت پسماند شهري

39)                        www.epa.gov/epr

39) مديريت پسماند شهري

40)                        www.ilsr.org/recycling/epr.html

40) مديريت پسماند شهري

41)                        www.ciwmb.ca.gov/igiibrary/innovations/recoverypark

41) مديريت پسماند شهري

42)                        www.grrn.org/order/order.html

42) مديريت پسماند شهري

43)                        www.collinsaikman.com

43) مديريت زايدات خودرو در آمريكا

44)                        www.karlsad.scir

44) معرفي شهر كارستد سوئد

45)                        www.idom.esp

45) معرفي شهر مديترانه بزرگترين گردشگري مديترانه

46)                        www.forest.org

46) جنگلهاي خارطوم

47)                        www.library.uu.ne/geofource/indeithun

47) منابع جغرافي و زمين‌شناسي

48)                        www.peakware.com

48) دانشنامه كوه‌هاي جهان

 

 


زندگی در نواحی گرم و خشك
ساعت ۱٠:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٤/٤/۱٠  کلمات کلیدی:

مقدمه

كوير انتهاي زمين است. پايان سرزمين حيات است. در كوير گويي به مرز عالم ديگر نزديكيم و از آن دست كه ماوراء الطبيعه را كه همواره فلسفه از آن سخن مي گويد   و مذهب بدان سخن مي خواند در كوير مي توان به چشم ديد. مي توان احساس كرد و از آن دست كه پيامبران همه از دين جا برخواسته اند و به سوي شهرها و آباديها آمده اند.« در كوير خدا حضور دارد.»

« هبوط در كوير ،زنده ياد دكتر علي شريعتي.»

زندگي در نواحي گرم و خشك

اشكال فرسايش بادي در بيابانها

باد يك عامل فرسايشي مسلط در نواحي بياباني است. بادها در همه ي نقاط كره ي زمين
مي وزند ولي شدت و اهميت آنها در اين نواحي بيشتر است. شرايط آب و هوايي خشك،بادهاي شديد و مواد سطحي نرم از جمله عوامل انجام فرسايش بادي است. فرسايش بادي در بيابانها به   دو صورت حفر مواد و رسوب گذاري مواد صورت مي گيرد.

حفر مواد (كاوشي): هوا زدگي در نتيجه ي انبساط و انقباض طولاني مدت ،باعث خرد شدن     سنگها  و تبديل آنها به ذرات ريزتر مي شود. باد مي تواند ماسه هاي ريزي را كه به اين ترتيب به وجود مي آيند،با خود حمل كند.

به جابه جايي و دور شدن اين ذرات از محل پيدايش خود عمل باد بردگي مي گويند اين عمل در نواحي فاقد پوشش گياهي بسيار اهميت دارد و گودالها يا حوزه هاي باد بردگي را به وجود مي آورد. عمق بسياري از اين گودالها كم است اما گاهي به حدود يكصد متر هم مي رسد. به     هر حال ،عمق اين گودالها به وسيله ي آب هاي زير زميني كنترل مي شود.

بسياري از سطوح بياباني از سنگ ،قلوه سنگ و ريگ هايي كه باد قادر به حمل آنها نيست،پوشيده شده اند. به اين سطوح رك (سنگ فرش بياباني) مي گويند.

اگر باد ذرات ماسه به همراه داشته باشد همانند سمباده عمل مي كند و قدرت فرسايش آن بسيار افزايش مي يابد و عمل سايش را انجام مي دهد.بيشترين تأثير سايش باد در قسمت پايين و    نزديك به سطح زمين بر موانع سنگي است. به همين دليل زمينهاي مرتفعي كه در معرض سايش  باد قرار دارند ،داراي هواشي پر شيب يا عمودي هستند. سطح اين كناره ها اغلب به دليل   متفاوت بودن مقاومت لايه هاي مختلف رسوبي ،ناصاف است. اگر موانع سنگي منفرد در معرض سايش باد قرار گيرند ،به شكل سندان كفاشي يا قارچ در مي آيند و ستوني را بر جاي مي گذارند.

در برخي نواحي بياباني كه آب قبلاً شيارهايي را به وجود آورده است ،باد فرورفتگي هايي   U  شكل را ايجاد مي كند. اين فرو رفتگي ها با برجستگي ها ي واقع در بين آن ها از هم جدا شده اند. به اين بر جستگي ها ياردانگ مي گويند.رأس اين بر جستگي ها مسطح ،طرف رو به باد آنها پر شيب و طرف ديگر آنها كم شيب است. ياردانگها اغلب در رسوبات نرم درياچه اي گذشت  به وجود مي آيند و در برخي بيابانهاي دنيا از جمله بيابان غربي مصر و بيابان لوت ايران وجود دارند.

رسوب گذاري مواد(تراكمي): بادها ماسه ها را در سطح زمين يا نزديك آن طرف به طرف جلو جا   به جا مي كنند. بادهاي شديد نيز انبوهي از ذرات ريز (گرد و غبار) را به همراه مي برند. پس از آن كه سرعت بادها كاهش مي يابد ،مواد همراه آنها به صورت برجستگي هاي كوچك رسوب   مي كنند يا اينكه به شكل تپه هاي ماسه اي بر روي هم انباشته مي شوند.

متداولترين نوع تپه هاي ماسه اي ،برخان است. برخان ها هلالي شكلند و دو زايده ي طويل    در جهت باد دارند. اندازه ي آنها بسيار متفاوت است و بين 10 تا 20 متر ارتفاع دارند. بلندي  بعضي برخان ها در دشت لوت ايران به 40 متر نيز مي رسد. براي تشكيل تپه هاي ماسه اي علاوه  بر مقداري ماسه ،يك مانع كوچك يا بزرگ نيز لازم است. تپه هاي ماسه اي ايجاد شده ممكن است به مرور زمان بزرگ تر شوند اما حركت ماسه در دامنه ي كم شيب و طولاني رو به باد و ريختن آن به پاي دامنه ي پر شيب پشت باد ،باعث مي شود كه كل تپه به مرور زمان و به آهستگي به سمت جلو جا به جا گردد.

شكل ديگري از فرسايش تپه هاي ماسه اي طولي يا سيف است. اين تپه ها در جايي تشكيل
 مي شوند كه بادهاي غالب از دو جهت عمود بر هم بوزند و برجستگي ماسه اي كناره هاي   برخان را دچار  كشيدگي كنند.

ذرات ريزتر به مسافت هاي دورتري حمل مي گردند. ريزترين مواد حمل شده توسط باد ها    به صورت لايه هايي بر روي هم انباشته مي شوند كه به مجموع آنها لس مي گويند. خاكهای    لس بسيار ريز دانه و زرد رنگ اند و حالت لايه لايه دارند. اين خاكها را در شمال چين ،اروپاي مركزي و برخي نواحي ايالات متحده ي آمريكا و تركمن صحرا در ايران مي توان ديد. منشأ آن ها گرد و خاك بيابان ها و رسوبات خشك شده ي كف رودها و درياچه هايي است كه پس  از محو يخچال هاي طبيعي خشك شده اند.

توان محيطي نواحي گرم و خشك

بيشتر افراد ،بيابانها را با ويژگيهاي منفي مثل كمي بارش و دماي زياد مي شناسند. در حالي كه   اين محيط ها ويژگيهاي مثبت زيادي دارند كه براي انسان بسيار مفيدند ،از جمله ي اين ويژگيها  به موارد زير مي توان اشاره كرد:

1-ساعات آفتابي زياد : گردشگران نواحي مرطوب علاقه مندند كه اوقات فراغت خود را در نواحي گرم و خشك سپري كنند. علت اين امر آن است كه نواحي مرطوب اغلب آسماني  پوشيده از ابر دارند. در صورتي كه ساعات آفتابي در نواحي گرم و خشك بسيار زياد است و آسمان در بيشتر ايام سال صاف و فاقد ابر است و نور خورشيد درخشندگي خاصي دارد. پيشرفت اقتصادي و فناوري ارتباطي ،دست يابي سريع و آسان به محيطهاي گرم و خشك مختلف را آسان كرده است. سكون و آرامش اين محيط ها نيز براي گردشگران بسيار مطلوب است.

2-آسمان صاف و درخشان: آسمان صاف و اغلب بدون ابر اين محيط ها علاوه بر آن كه در هنگام شب زيبايي خاصي دارد ،شرايط مناسبي را براي مطالعات و تحقيقات نجومي و مشاهده ي اجرام فضايي فراهم مي كند. به همين دليل ،صنايع هوا فضا عمدتاً در اين نواحي تأسيس مي شوند.

3-وسعت زياد و كمي جمعيت: فضاهاي وسيع و اغلب خالي از جمعيت يا كم جمعيت نواحي  گرم و خشك ،براي آن دسته از فعاليت هاي انسان كه به مكانهاي خلوت نياز دارند ،محيط مناسبي است. آموزشهاي نظامي ،آزمايشهاي اتمي و برخي فعاليت هاي ورزشي مثل مسابقات اتومبيل   راني از جمله فعاليت هايي است كه در اين مناطق انجام مي شود.

4-انرژي: به دليل وزش بادهاي نسبتاً شديد و هميشگي در نواحي گرم و خشك و تأسيس نيروگاه هاي بادي در اين نواحي مي توان برق زيادي توليد كرد. همچنين با ايجاد نيروگاه هاي خورشيدي از تابش شديد و طولاني مدت آفتاب نيز براي توليد برق استفاده مي شود.

به كار گيري شيوه هاي جديد در نواحي گرم و خشك

1-ساختن سد و تجهيزات آبرساني:با ساخت سد بر روي رودهايي كه از نواحي مرطوب تر دنيا     سر چشمه مي گيرند ( مثل سد آسوان بر روي رود نيل در مصر) به جمع آوري آب و گسترش كشاورزي اقدام مي شود. از سوي ديگر ،با حفر چاه هاي عميق و نيمه عميق آب هاي زير زميني را استخراج مي كنند.

2-كشاورزي علمي: كشاورزي علمي با استفاده از فناوري جديد در حال حاضر در برخي نواحي گرم و خشك به ويژه كشاورزي توسعه يافته اجرا مي شود. كشورهايي چون استراليا و ايالات متحده ي آمريكا با استفاده از همين روش كشاورزي ،محصولاتي چون مركبات و گل و پنبه   توليد مي كنند.

3-ارتباطات هوايي: توسعه ي ارتباطات جديد مثل ارتباطات هوايي در نواحي گرم و خشك استراليا كه خدمات پزشكي و درماني به مزارع و واحدهاي كشاورزي پراكنده ي اين كشور ارائه مي دهد ،باعث توسعه ي اقتصادي كشور شده است.

4-توسعه گرشگري: با تأسيسات آب شيرين كن ها، هتل ها ،متل ها ، بانكها و مراكز تجاري در نواحي گرم و خشك ساحلي دنيا ،مراكز و شهرهاي كوچك گردشگري به وجود آمده اند.

5-استخراج معادن: با انتقال آب از نواحي مجاور و ساخت ذخاير آب در نواحي گرم و خشك داخلي (مثل نواحي داخلي استراليا) زمينه براي استخراج انواع منابع معدني چون نفت و گاز و آهن و ايجاد صنعت و شكوفايي اقتصادي فراهم شده است.

زندگي در نواحي گرم و مرطوب

در نواحي گرم و مرطوب به دليل شرايط آب و هوايي مناسب انواع بيشماري از گونه هاي   گياهي و جانوري زندگي مي كنند. اين تنوع در جنگلهاي استوايي بيشتر از جنگل ها ي مداري است.

جنگلهاي استوايي بسيار انبوه اند. تاج آنها از سه لايه ي مختلف تشكيل شده است و در هر لايه درختاني با ارتفاع معين قرار دارد. يك لايه به نام لايه ي زميني نيز در زير تاج يعني در نزديكي    و مجاورت كف جنگل قرار دارد كه از گياهان چسبنده ،خزنده ،و گياهان علوفه اي و مواد پوسيده تشكيل شده است. پيچك ها درختاني باريك و چوبي هستند كه حدود 20 ساتني متر ضخامت دارد و از گياهان معروف جنگلهاي استوايي به شمار مي آيد. برخي از آنها نرم و شبيه به طناب اند و شاخه ها و ساقه ي درختان بلند تر جنگلي از آنها محافظت مي كنند. آنها آنقدر رشد مي كنند ت به سطح بيروني تاج جنگل مي رسند و شاخ و برگ خود را روي آن پراكنده
 مي كنند.بسياري از پيچكها به درختان ديگر مي چسبند برخي از آنها دور تنه ي درختان
 مي چسبند. گياهان چسبنده در جنگلهاي استوايي بسيار زيادند.آنها به ساقه و شاخه هاي گياهان پيچ مي چسبند و از گياه ميزبان فقط به عنوان تكيه گاه استفاده مي كنند. گياهان بسيار زيادي      از جمله سرخس ها ، ثعلب ها ، خزه ها و گلسنگ از اين دسته اند. برخي از گياهان اين گروه  ريشه ي خود را در  خاك فرو مي برند و رشد آنها گاه به حدي مي رسد كه درخت ميزبان را محصور مي كنند و جايگزين آن مي شوند. (نظير انجير وحشي)

يكي از ويژگيها ي بسيار مهم جنگلهاي استوايي وجود تعداد بسيار زياد گونه هاي درختي در آنهاست. گفته مي شود كه حدود 1000 گونه درخت در هر كيلومتر مربع از جنگلهاي استوايي وجود دارد. انواع گونه هاي درختي اغلب در مساحت زيادي پراكنده اند. در نتيجه اگر بهره برداري از يك گونه ي درخت در اين جنگلها مورد نظر باشد ،براي جستوجو و قطع و حمل آنها نيروي كار بسيار زيادي مورد نياز است.

انسان بخش هايي از جنگلهاي استوايي را به زير كشت آورده و با اين كار ،در گونه ها و تركيب گياهان تغييراتي ايجاد كرده است. در اين نواحي ،در ختچه هاي بامبو گياهان پيچ ،نخهاي تيغ دار و بوته هاي خوار دار بسيار متراكم را مي توان ديد كه مانع عمده اي براي عبور و نفوذ    انسان به حساب مي آيند.

در جنگلهاي استوايي زندگي جانوري نيز بسيار غني است ،بطوري كه در مساحتي معادل 16    كيلو متر مربع از جنگل ،در يكي از مناطق جنگلهاي استوايي حدود 20000 هزار گونه حشره  وجود دارد. در حالي كه در كل كشور فرانسه فقط چند صد گونه حشره ديده مي شود. دليل اين تنوع و كثرت انواع حشرات ،يك نواختي محيط اين جنگلها و نبود فشارهاي طبيعي است.   زندگي جانوري در لايه هاي بالاتر جنگلهاي استوايي متنوع تر است علاوه بر حشرات ،پرندگان ،پستانداران و خزندگان بسياري در اين جنگلها زندگي مي كنند.

تغيير كاربري در جنگلهاي استوايي

تغيير در كاربري جنگلهاي استوايي را مي توان ناشي از عوامل مختلف دانست ،از جمله:

1-افزايش جمعيت: جمعيت ساكن در كنار اين جنگلها به مرور زمان ودر سده هاي اخير افزايش يافته و به همان ميزان ،نيازهاي غذايي انسان وحيوانات اهلي نيز زياد شده است. در نتيجه انسان براي تأمين غذاي مورد نياز خود ،محيطهاي مختللف از جمله جنگلها ي استوايي را مورد تهاجم قرار مي دهد و آنها را به زير كشت مي برد و به زمينهاي زراعي تبديل مي كند.

2-پيشرفت فناوري : با افزايش جمعيت و در نتيجه ازدياد نيازهاي مختلف انسان ديگر نمي توان غذاي مورد نياز را با روشهاي سنتي تأمين كرد. لذا شيوه هاي جديد و فناوريهاي نوين مورد استفاده قرار گرفته اند كه اين خود بيشتر باعث تغيير جنگلهاي استوايي شده است ،مثل كشت  گونه هاي انتخابي گياهان به جاي گونه هاي طبيعي.

3-توليد چوب: توليد چوب و الوار از جنگلهاي استوايي با وجود مشكلات زياد مربوط به حمل و نقل آن ها از جنگل به مقاصد ،با ورود اره هاي برقي نيرومند و كاميون هاي قوي ،بسيار افزايش يافته است. كشورهايي چون برزيل ،اندونزي ،هند ،نيجريه ،فيليپين و مالزي از كشورهاي پيشتاز درذ اين زمينه بوده اند.

4-مديريت جنگلها ي استوايي : شامل جنگل كاري مصنوعي براي بازسازي بخشهاي آسيب       ديده ي جنگلها ،مبارزه با آفات گياهي از طريق سم پاشي بر روي جنگل به وسيله ي هواپيما ،مديريت حيات وحش ،حفاظت آب و خاك و حفاظت از آتش سوزي است كه تأثيرات مثبت و منفي بر محيط اين جنگلها داشته است.

5-گسترش راه هاي ارتباطي: خطر فرسايش خاك در جنگلهاي آمازون در كشور برزيل محسوس است ،زيرا به دنبال احداث شبكه ي راه هاي سراسري آمازون ،بخش زيادي از جنگلها پاك سازي و به چرا گاه هاي كم ظرفيت تبديل شده است.

6-كشاورزي: اين فعاليت از چند هزار سال قبل وجود داشته اما مدتها به صورت فعاليت مختصر به گونه اي در جنگلهاي استوايي انجام مي شده است كه باعث نابودي اين جنگلها نمي شد به اين معني كه از كشاورزي نوبتي (متحرك) استفاده مي شد. يعني قطعه اي از جنگل را از هر گونه درخت پاك مي كردند و پس از چند سال كشت ،آن را ترك گفته و به زمين جديد مي رفتند. زمين ترك شده پس از مدتي خود به خود احيا مي شد اما با پيشرفت كشاورزي و رواج شيوه ي كشت متمركز وسعت زمينها مزكور افزايش يافت. اين زمينها پس از متروك شدن ،ديگر قاد ر به تبديل مجدد به جنگل نبودند . به اين ترتيب ،گونه هاي اوليه ي جنگلي در اين قسمتها از بين رفتند و گونه هاي جديدي به و جود آمدند.

7-شيوه ي زندگي بوميان: چادر نشينان آفريقايي محل سكونت خود را به وسيله ي آتش روشن مي كنند آنها با آتش زدن بوته هاي جنگلي ستون هاي دود را به اطراف منتشر مي كنند كه در تعقيب شكار براي بوميان بسيار مفيد است. از طرف ديگر ،با اين كار زمين براي چراي حيوانات آماده مي شود.

بديهي است كه اين انهدام وسيع جنگلها با مشكلاتي براي محيط و انسان همراه است. زيرا درختان جنگلي نه تنها محافظ طبيعي خاكها در مقابل فر سايش قطرات باران هستند بلكه از سرعت برخورد باران به زمين مي كاهند و باعث مي شوند آب ناشي از باران فرصت جذب در لايه هاي خاك را پيدات كند و جريان سطحي شديد آبها به وجود نيايد. هرزاب ها مخصوصاً روي شيبها و تپه ها ،شيارها و خندقهايي ايجاد مي كنند و خاك سطحي را از بين مي برند. با حذف جنگل ،رودخانه  ها توسعه مي يابند و بر مقدار آبرفت آنها به شدت افزوده مي شود منشاء اين آبرفت ها خاكهاي بدون محافظ است. اين آبرفت ها بر شكل رودخانه ها ،عمر مفيد سدها و اكو سيستم ها ي دريايي ساحلي و در نتيجه بر زندگي انسان اثرات مهمي به جا مي گذارند.